ROTTERDAM – Het is een natuurgebied en ondanks het feit dat het groengebied tussen de Professor Gerbrandyweg en Het Scheur – bekend als het Botlekpark – het karakter van een bos compleet is kwijtgeraakt, blijft het volgens bronnen wel een natuurgebied. Recent is het Botlekpark kaalgekapt, omdat er een belangrijke ondergrondse leidingstrook doorheen loopt.
Veiligheidsregels Rotterdam
De gemeente Rotterdam hanteert veiligheidsregels, die aangeven dat op de groenstroken geen bomen of struiken mogen groeien, zodat de leidingen altijd bereikbaar moeten zijn voor eventuele werkzaamheden. Hiervoor heeft de gemeente Rotterdam een rapport samengesteld ‘Toolkit Kabels & leidingen en bomen Bijlage II bij Handboek Beheer Ondergrond Rotterdam’ wat in 2021 is bijgewerkt.
Volgens de site van de gemeente Rotterdam kruisen de veiligheidsregels en de aanwezigheid van bomen binnen het beheer van de Haven van Rotterdam elkaar op 2 specifieke en strikt gereguleerde vlakken, namelijk de industriële veiligheid rondom ondergrondse infrastructuur – onder meer leidingstraten – en de ecologische veiligheid – natuurbescherming – tijdens onderhoudswerkzaamheden.
Functioneren
Volgens bronnen heeft het Havenbedrijf Rotterdam de begroeiing voor het overgrote deel laten weghalen vanwege de leidingverordening. Volgens de Toolkit – wat overigens gaat over de hele stad en niet specifiek over de Haven van Rotterdam – bereikt een boom zijn maximale kwaliteit pas als er voldoende kwalitatieve ondergrondse ruimte is voor de wortels die niet worden beschadigd en zich goed kunnen verankeren in de grond. Opvallend is dat dit document in december 2021 is ‘bijgewerkt’ en de Haven ‘nu’ komt met het besluit over de verwijdering van de bomen en verwijderde bomen.
Boomwortels gebruiken regelmatig leidingen en putten als ankerpunt en op het moment dat deze leidingen of putten verwijderd moeten worden bij groot onderhoud of herinrichting, kan dit effect hebben op de boomwortels en kunnen de bomen instabiel worden. In de NEN 7171 wordt genoemd dat riolering, kabels en leidingen moeten blijven functioneren en voldoende bereikbaar moeten zijn voor onderhoud, inspectie en om storingen op te lossen. Vaak worden deze daarom in ‘het zand’ aangelegd in plaats van onder asfalt en juist in het zand staan de bomen.
Natuurontwikkeling
Zoals gemeld heeft het Havenbedrijf Rotterdam de begroeiing – bomen en struiken – grotendeels weg laten halen vanwege de leidingverordening. Daarnaast zullen de Exmoorpony’s – die het houtige gewas moesten wegvreten – niet meer terugkeren. De Haven Rotterdam geeft aan dat door het openbreken van de leidingstroken de dieren te vaak verplaatst of ingeperkt moesten worden, wat zeker niet diervriendelijk en inefficiënt was.
Tevens is het beleid – men noemt het ‘nieuw beheer’ – en de beheerstrategie veranderd in periodiek maaien en afvoeren. Daarentegen onderzoekt het Havenbedrijf hoe de natuurontwikkeling op deze locatie binnen de natuurvisie gestimuleerd kan blijven, ondanks de ‘kale inrichting’ en de beperkingen. In principe was het Botlekpark aangelegd als groencompensatie voor de zware industrialisatie van het omliggende Bedrijvenpark Botlek.
Struiken en bomen aanplanten
Overigens staat op de site van het Havenbedrijf Rotterdam – tegenwoordig Port of Rotterdam en zonder een datum – dat men groen wil / wilde aanleggen in de vorm van beplanting van struiken en bomen. Hierbij zou het gaan om de gebieden Maasvlakte – inclusief Slufter -, Europoort en Landtong Rozenburg, Waal – Eemhaven én Botlek en Vondelingenplaat. Het zou van toepassing zijn op de buitenruimte en de onbebouwde delen van bedrijfsterreinen.
De pagina heeft een aantal basisprincipes vermeld, onder meer dat men moet uitgaan van inheemse soorten en dat het gebruik van de Schietwilg en de Canadese Populier prima is voor vogels en insectensoorten die graag zachter hout gebruiken als foerageer- en nestelmogelijkheden om een plaats te bieden. Tevens groeien deze bomen sneller dan bijvoorbeeld een Zomereik of de Beuk. Hierbij rijst onmiddellijk de vraag of voordat de bomen en struiken zijn verwijderd of men ook naar de foerageer- en verblijfplaatsen heeft gekeken. Op de enige pagina wordt gemeld wat men moet doen om struiken en bomen aan te planten en op een andere pagina gaat het over diezelfde bomen en struiken om te verwijderen.
Daarnaast heeft het Havenbedrijf Rotterdam voorbeelden aangegeven van struiksoorten die geplant konden worden en die bruikbaar zouden zijn in de context van de Rotterdamse haven, zoals de Meidoorn, Sleedoorn, Vlier, Lijsterbes, Rode Kornoelje, Kardinaalsmuts, Cotoneaster, Schietwilg, Zwarte Els, Canadese Populier, Gewone Es.
Beheer en biodiversiteit
Tevens werd geadviseerd om zo min mogelijk groenonderhoud uit te voeren. Natuurlijk kan het noodzakelijk zijn dat bomen gesnoeid moeten worden, zodat de boomkronen de nodige ruimte krijgen, maar dit is beter te doen om het in de herfst en de winter te doen, zodat broedende vogels geen last hebben. Hierbij mag de vraag gesteld worden, wanneer de struiken en bomen zijn weggehaald. Bij voorkeur kan men het beste dood hout laten liggen als leefgebied voor diverse vogelsoorten, vleermuizen en insecten.
Vooral in gebieden met verharde terreinen, zullen bomen en struiken een uitkomst bieden voor flora en fauna en zal daardoor bijdragen aan de biodiversiteit van zo’n gebied. Tevens kan men kiezen voor soorten met verschillende bloeiperioden, zodat het voedselaanbod verspreid wordt en aanwezig voor een bredere periode voor zoogdieren, insecten- en vogelsoorten. Daarnaast dragen bomen en struiken bij aan CO2 opslag, een gezond bodemleven en biodiversiteit, waarbij ze het microklimaat kunnen beïnvloeden waarin andere planten, schimmels en bacteriën beter kunnen gedijen. Daarna zorgen bomen en struiken voor de nodige verkoeling en schaduw op hete dagen en beschutting tegen regen en harde wind.
(Bronnen: Gemeente Rotterdam, Rapport Kabels en Leidingen, Port of Rotterdam, Novex Rotterdamse Haven, Rodi)
Henny AJ Kreeft (Stichting De Groene Mantelzorger)
Onafhankelijke (Burger) Journalistiek
© Khamakar News Agency / 05.09.2026
