HARDERWIJK – In een eerder bericht heeft de Stichting De Groene Mantelzorger reeds aangegeven dat ze pleit voor een actieve, actuele, digitale bomenkaart per gemeente, zodat een omwonende, een geïnteresseerde of een natuurorganisatie na kan gaan, hoe het staat met de bomen in de omgeving of in een bepaald projectgebied of bij het verstrekken van een omgevingsvergunning voor het kappen van bomen, soms naar aanleiding van klachten.
Zorgplicht
De Stichting De Groene Mantelzorger pleit al tijden voor een actieve, actuele, digitale bomenkaart per gemeente zodat nagezocht kan worden hoe het zit met de bomen in een bepaalde gemeente en waar bomen gekapt gaan worden. Bij het natrekken van de gegevens voor een Omgevingsvergunning voor het kappen van bomen is het vaak handig als men het gebied kent, foto’s van voorheen kan zien, een lijst van monumentale bomen en de Bomenkaart kan lezen.
Volgens een artikel op de site van de Bomenstichting Den Haag was er een zorgplicht voor een ieder van de Wnb, in eerste instantie ging het om de Wnb – Wet natuurbescherming die op 1 januari 2024 is opgegaan in de Omgevingswet. Ondertussen heeft iedereen die eigenaar is van één of meerdere bomen een zorgplicht voor de bomen, die dient ter bescherming van medeburgers en de eigendommen. Duidelijk is hierbij om ‘schade aan derden’ te voorkomen.
Helaas wordt hierbij niet uitgegaan van ‘schade aan de bomen’ wat eigenlijk zou moeten. Volgens de Bomenstichting Den Haag – datum artikel is onduidelijk – zou de oorsprong van de zorgplicht te vinden zijn in de voorschriften over ‘onrechtmatige daad’ in Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek, artikel 6.162. Dit artikel vormt de wettelijke basis voor de onrechtmatige daad, waarbij een schending van de zorgplicht ontstaat als iemand onzorgvuldig handelt en daardoor schade veroorzaakt aan een ander.
Tevens werd door de Bomenstichting Den Haag aangegeven dat de zorgplicht voor bomen betekent dat de boomeigenaar zijn boom of bomen moet onderhouden en regelmatig inspecteren ten behoeve van de veiligheid. De vraag mag ook gesteld worden of dat de eigenaar van een auto die tegen een boom knalt van de gemeente of een particulier persoon een ‘onrechtmatige daad’ heeft uitgevoerd, tenslotte is schade veroorzaakt aan een ‘ander’.
Verplichte inspectie
De zorgplicht van de gemeente voor het groen betekent dat de gemeente de bomen waar de eigenaar van is, moet onderhouden en regelmatig moet inspecteren. Zo is er de ‘Kadernota Boomveiligheid en Zorgplicht’ van de gemeente Haarlemmermeer, waarin wordt aangegeven dat boombeheerders – onder meer gemeenten – verplicht zijn om hun bomen periodiek te inspecteren op veiligheid. Deze verplichting komt voort uit de wettelijke zorgplicht en de Visual Tree Assessment (VTA-inspectie) is de meest gangbare methode om te inspecteren.
In paragraaf 5.4 van de Kadernota wordt gesproken over de inspectie, waarbij wordt aangegeven dat van de visuele boomcontrole registratie wordt bijgehouden, waaruit moet blijken wanneer, hoe en waar de inspectie is uitgevoerd. Een aantal zaken worden vastgelegd, onder meer naam inspecteur, datum, locatie, unieke nummer van de boom, boomsoort, diameter van boom, wijze van boomcontrole, conditie van de boom, eventueel te nemen maatregelen en vervolg inspecties.
Actueel, actief en digitaal
En juist deze gegevens zijn van groot belang voor de gemeente – in het kader van eventuele schade die later aangericht kan worden – maar ook zeker voor anderen. Bij de uitgifte van de omgevingsvergunning voor de kap van een of meerdere bomen, kan iemand de gegevens nodig hebben van de bomen om een bezwaar in te dienen – tegen de kap -. Hierbij is het dus van groot belang dat een inwoner of een geïnteresseerde / natuurorganisatie dat gegevens van de bomen digitaal zou moeten kunnen inzien.
Hiervoor is een systeem nodig wat digitaal te benaderen is. Helaas zijn er verschillen te vinden tussen de verschillende gemeenten. Zo zijn er gemeenten die helemaal geen digitale kaart hebben, sterker nog, er zijn zelfs gemeenten die geen kapvergunning hebben, waardoor de gemeente gewoon bomen kan kappen wanneer het college denkt dat het goed is en waarbij niemand bezwaar kan maken. Maar er zijn ook gemeenten die wel een digitale bomenkaart hebben.
Zo heeft de gemeente Den Haag de ‘Haagse bomenkaart’ waar men gegevens kan vinden over individuele bomen. Natuurlijk kan het altijd beter, daar er veel bomen in de stad zijn met bijvoorbeeld boomnummer 1 en de periodieke controles niet zijn ingevuld. Ook de gemeente Amsterdam heeft voor haar 300.000 laan- en straatbomen en de zorgplicht voor deze bomen een Bomenkaart. Bij deze kaart kan men zelfs de laatste inspecties vinden.
Belangrijk is dat het systeem ook actueel, actief en digitaal gehouden wordt, onder meer door de gegevens direct te verwerken in het systeem. Onder meer is dit van belang bij het inspecties – die meteen ingevoerd moeten worden – maar ook bij het kappen van bomen. Dit laatste is voorgekomen – waarbij de gegevens niet waren bijgewerkt – bij het indienen van bezwaar tegen de kap van 5 bomen.
Uit de opgevraagde gegevens bleek bij de eerste gegevens 4 van de 5 bomen een leeftijd te hebben – die overigens nog waren van de bomen die in 2008 waren gekapt – en bij de afwijzing van het bezwaar werd aangegeven dat de bomen rond 2010 waren gekapt en het afgedaan werd als ‘herstel kennelijke misslag’. Overigens kwam bij een Woo-verzoek weer ‘andere gegevens’ boven tafel.
Dat maar 4 bomen een leeftijd hadden en niet alle 5 is gekomen omdat het systeem niet bijgewerkt was. Voor 2009 hebben er maar 4 bomen gestaan en geen 5, terwijl er 5 voor teruggeplant zijn, waarbij de oude gegevens niet zijn verwijderd. In het systeem horen daarnaast ook de gegevens van de bomen opgenomen te worden, die ‘aangereden’ zijn door een of andere chauffeur. Juist deze bomen hebben extra zorgplicht nodig. Een gemeente heeft een actief, actueel en digitaal systeem nodig om te kunnen voldoen aan haar zorgplicht.
Blog De Groene Mantelzorger
(Bronnen: RVO, Lokale Regelgeving, Hekkelman, Harderwijker Courant, Bomenstichting Den Haag, De Groene Mantelzorger, Khamakar News Agency)
Henny AJ Kreeft (Stichting De Groene Mantelzorger)
Onafhankelijke (Burger) Journalistiek
© Khamakar News Agency / 01.08.2026
