HARDERWIJK – Het is van groot belang dat het aantal bomen wat in Nederland aanwezig is, ook behouden blijft, goed beheerd wordt en dat daarbij ook meer bomen bij gaan komen. Dit is waar de Stichting De Groene Mantelzorger voor staat en ook uitdraagt. Hierbij komt tevens dat deze punten niet alleen gelden voor een bos of een groen park of in het buitengebied, maar zeker ook voor de (versteende) steden en gemeenten. Bij deze werkzaamheden wordt gekeken naar heel Nederland, gegevens opgevraagd, eventueel bezwaar aangetekend en contact gezocht met de politiek en organisaties en lokale belanghebbenden die opkomen voor de natuur én zeker voor de bomen.
Behoud van huidige bomen
Het begint bij het huidige bomenbestand – wat geldt voor elke gemeente in het land – waarbij de Stichting steeds vraagt om een actuele, actieve, digitale Bomenkaart, zodat het mogelijk is voor de Stichting – maar in feite voor elke inwoner van de gemeente – om mee te kijken naar het bomenbestand. Dit is van groot belang als het gaat om het kappen van bomen, al dan niet ‘monumentale, beeldbepalende en speciale bomen’. Het uitgangspunt voor elke gemeente – net zo als men vaak aangeeft op de gemeentelijke site – móet zijn dat er geen bomen meer gekapt worden voor bouw, infrastructuur of uitbreiding, aanpassing of modernisering van woningen, bouwen en andere zaken. Het zal belangrijk zijn bij elke nieuwbouw die de gemeente zal opstarten, maar de gemeenteraad moet zich er van bewust zijn dat de bomen van groot belang zijn voor de gezondheid van mens, dier en natuur en dus de stad en het dorp.
Voor de Stichting is het niet meer van deze tijd dat bomen gekapt moeten worden, omdat er een straat ‘gemoderniseerd’ moet worden, of dat er een extra brug aangelegd moet worden, of dat er een kabeltje of leiding in de weg ligt. En al helemaal niet dat bomen gekapt moet worden omdat er pluisjes op de auto’s terechtkomen. Bomen zijn van groot belang in tijden van warme zomers – steeds warmer worden zomers, die hittestress veroorzaken – en natte perioden waarbij veel wateroverlast optreedt. Tevens, met deze mate van vervuiling in lucht en grond, is het gewoon van groot belang dat de huidige bomen blijven bestaan.
Een belangrijk hulpmiddel om de bomen te kunnen beschermen, monitoren en in de gaten te houden – en van groot belang – is dat elke gemeente gebruik maakt van een systeem van een actieve, actuele, digitale Bomenkaart, waar alle gegevens van de bomen in worden bijgehouden, zoals uniek boomnummer, plantdatum, gezondheidsstatus, overzicht van periodiek onderhoud en overzicht van periodieke controles. Hiermee kunnen de inwoners van de gemeente en andere belanghebbenden en geïnteresseerden de status van de bomen volgen in de tijd. Tevens kunnen de gegevens gebruikt worden bij het indienen van bezwaar tegen een verleende bomenkap. Tenslotte is het uitermate transparant als er een actieve, actuele, digitale Bomenkaart is.
Beheer van de bomen
Om een goed beheer te kunnen uitvoeren, is het belangrijk dat de wettelijke zorgplicht met betrekking tot bomen uitgaat van de veiligheid voor de boom, niet onmiddellijk van het standpunt van de veiligheid voor omwonenden en auto’s – de zogenaamde schade voor derden -. Hierbij gaat het om de ingerichte zorgplicht om de bomen gezond en veilig te houden. Op die manier zal er niet of nauwelijks schade aan derden optreden. Tevens legt de gemeente in de digitale kaart vast wanneer er schade wordt aangericht aan de bomen, door teveel of te weinig snoeien, het aanbrengen van gaten in bomen die er helemaal niet moeten zitten en het bewust toebrengen van schade, zoals takken afbreken en geboorde gaten om giftige stoffen in te spuiten. Maar belangrijk is tevens dat vastgelegd wordt als een auto tegen een boom rijdt, wat mogelijk problemen zou kunnen opleveren. Natuurlijk worden alle ziektes en plagen gedocumenteerd, zodat de bomen frequenter worden onderzocht.
Onder de zorgplicht vallen (mogelijk) nog meer zaken, maar 2 punten zijn van groot belang bij alle punten die hier genoemd worden en dat is de 3 – 30 – 300-regel en de Europese Natuurherstelverordening (EU 2024 / 1991) die op 18 augustus 2024 in werking trad. Het doel van de laatste verordening is het grootschalig en langdurig herstellen van aangetaste ecosystemen en biodiversiteit. De Rijksoverheid heeft hierbij aangegeven dat de natuur in steden niet minder mag worden, wat betekent dat het oppervlak dat door boomkronen wordt bedekt tot 2030 niet kleiner mag worden en vanaf dat jaar moet er meer groen bijkomen. De Stichting roept de gemeenten dan ook op om aan te geven wat het boomkroonvolume was in 2024, momenteel en wat men gaat doen tot 2030 – en dan per wijk. Het kan niet zo zijn dat er in één straat 3 bomen staan, die weg moeten in verband met herstructurering om daarna nieuwe bomen te planten, terwijl in een andere kortere straat 5 of meer bomen staan. Het is beter om in de eerste straat meer bomen te planten.
Daarnaast is er de 3 – 30 – 300 regel van prof. Cecil Konijnendijk, waarmee een aantal zaken worden aangegeven. Zo staat ‘3’ voor 3 volgroeide bomen die iedereen vanuit de woning, school, werkplek of ander gebouw moet kunnen zien. Daarnaast – het 30-gedeelte – moet elke buurt – of wijk – minimaal 30 procent boomkroonbedekking hebben om de hitte te verminderen. Tenslotte wordt met het 300-deel aangegeven dat iedereen binnen een straal van 300 meter van de woning, school, werkplek of gebouw een openbare groene buitenruimte of park kan vinden.
In een groot gedeelte van de gemeenten zijn deze cijfers per wijk niet te vinden of zijn zelfs niet vastgelegd. Natuurlijk zijn er wijken – heel vaak een centrum met veel winkels – waar regel 3 al niet op gaat, wat uiteindelijk zal resulteren op warme dagen tot flinke ‘saunastraten’ en bij veel regen flink wat overlast. Het wordt nu tijd om meer bomen in straten, wijken en buurten te planten, zodat er over 10 tot 30 jaar flink wat schaduw te vinden is en dat de buurt, de wijk en straat een stuk gezonder wordt. En dat geldt niet voor één gemeente in Nederland, maar voor alle gemeenten. En daarvoor blijft de Stichting De Groene Mantelzorger vechten: behoud, beheer en uitbreiding van bomen.
De Groene Mantelzorger
