BOXTEL – Op 7 juli hebben 3 fracties in de gemeenteraad van Boxtel – Combinatie95, D66 Boxtel en PRO Boxtel – een motie ingediend met de titel ‘Grotere bomen; geef Boxtel een groene voorspring’. Hierna kwamen de lokale media – natuurlijk achter de paywall, want het gaat over groen – met het artikel ‘Gelijkwaardige groencompensatie in Boxtel: alleen nog maar grote bomen herplanten’. Volgens de motie zou de gemeente bij nieuwe aanplant en herplant van bomen regelmatig kiezen voor relatief jonge en kleine bomen.
Motie van de 3 fracties
In de gemeenteraad van Boxtel hebben de fracties van Combinatie95, D66 Boxtel en PRO Boxtel een motie ingediend over het planten en herplanten van bomen van grotere bomen. Volgens de motie investeert de gemeente in vergroening van de openbare ruimte, klimaatadaptatie en verbetering van de leefomgeving, maar bij nieuwe aanplant en herplant van bomen wordt regelmatig gekozen voor relatief jonge en kleine bomen – wat overigens in veel gemeenten gebeurt -.
Bij de aanplant van jonge bomen duurt het vele jaren voordat de bomen weer uitgegroeid zijn tot volwassen exemplaren met een substantiële bijdrage aan schaduwwerking, verkoeling, waterberging en beeldkwaliteit. Daarnaast wordt de kap van bomen vaak door de omwonenden gezien als een groot verlies van het groen wat aanwezig is, waarbij de nieuwe en jonge aanplant pas na een lange tijd zal compenseren.
De fracties hebben gemeld dat volwassen bomen aanzienlijk meer bijdragen aan het beperken van hittestress dan jonge bomen en meer regenwater en fijnstof opvangen, CO2 vastleggen en de biodiversiteit verbeteren. Daarnaast is een groen en aantrekkelijk straatbeeld gebaat bij bomen die vanaf de aanplant een zichtbare bijdrage leveren aan de kwaliteit van de openbare ruimte.
Het verlies van bestaand groen wordt – bij herplant na de kap van bomen – beter en sneller gecompenseerd als men kiest voor grotere bomen. Daarom hebben de fractie het verzoek gedaan om bij nieuwe aanplant van bomen in versteende gebieden uit te gaan van een minimaal een boomformaat dat ‘substantieel groter’ is dan de huidige gangbare soorten. Dit geldt ook voor herplant na kap waar het ruimtelijk en technisch mogelijk is en bij nieuwe projecten genoeg budget op te nemen om bomen van een groter formaat aan te planten. Overigens is de motie aangehouden.
De ‘Bomendocumenten’ van de gemeente
De gemeentelijke site van de gemeente Boxtel heeft een pagina ‘Bomenbeleid’ waar het een het ander uitgelegd wordt, naast een ‘Bomenbeleidsplan Boxtel 2022-2040’, een document ‘Nadere regels compensatieplicht Verordening Bomen 2026’ én ‘Boomstructurenkaart Boxtel 2022_A0 22-3-3’ In eerdere artikelen is al heel wat geschreven over het groenbeleid van de gemeente Boxtel, mede ook gezien de ervaring van wonen en werken in Boxtel.
Volgens de gemeente is er veel veranderd op het gebied van duurzaamheid en biodiversiteit, klimaatverandering, de (maatschappelijke) waarde van bomen en het tegengaan van overlast, ziekten en plagen. Al deze zaken hebben invloed hoe er omgegaan wordt met de bomen in de gemeente. Volgens de pagina ‘Bomenbeleid’ is het ‘nieuwe bomenbeleidsplan’ opgesteld samen met inwoners en belangenorganisaties. Op deze pagina wordt ook uitleg gegeven hoe de gemeente omgaat met de bomen. Hierbij wordt onder meer gebruikgemaakt van de ‘Groene Kaart’.
Kwaliteit boven kwantiteit
Helaas is deze Groene Kaart geen digitale kaart, zodat inwoners en andere belangstellenden geen inzicht kunnen krijgen in het bomenbestand van de gemeente. Op de pagina stelt de gemeente Boxtel dat ‘Kwaliteit gaat boven kwantiteit’, waarmee de gemeente wil zeggen dat één grote, gezonde boom meer maatschappelijke waarde oplevert dan 100 kleine bomen van dezelfde soort, wat blijkt uit een onderzoek. Volgens de gemeente moet daarom meer aandacht geschonken worden aan 10 bomen die gezond oud kunnen worden in plaats van 20 bomen met te weinig ruimte.
Ook in het Bomenbeleidsplan Boxtel 2022-2040 is deze kreet te vinden. Om te komen naar een duurzaam bomenbestand, wil de gemeente inzetten op variatie in leeftijd en variatie in soorten. Tevens wordt melding gemaakt van dat bij vervangen of herplanten van bomen gekeken wordt of dat anders soorten geïntroduceerd kunnen worden, maar bij beeldbepalende lanen, wordt vaker gekozen om dezelfde soort terug te zetten.
Nadere regels compensatieplicht Verordening Bomen 2026
Dit ‘document’ lijkt een recente verordening te zijn, wat begint met artikel 1 – zoals vaak – de ‘Begripsbepalingen’. In dit artikel staan een aantal opvallende zaken, zoals ‘Compensatieplicht’ naast ‘Fysieke compensatie’. Met de laatste term wordt bedoeld dat de compensatie moet bestaan uit aanplant van gelijkwaardig groen of fysieke investering in bestaand groen. Met deze regel kunnen de 3 fracties reeds verzoeken om bomen van een boomformaat dat ‘substantieel groter’ is dan de huidige gangbare soorten (tekst uit aangehouden motie).
Daarnaast is er sprake van 3 soorten kap van bomen, namelijk de groene kap – groene redenen zijn groene beheersmaatregelen of maatregelen ten gunste van natuur of te behouden bomen – de oranje kap – redenen van kap die niet gelinkt zijn aan bouwontwikkelingen of aan financiële compensatie, niet zijnde een groene reden – en de rode kap – rode redenen van kap zijn gelinkt aan bouwontwikkelingen, of aan financiële compensatie, niet zijnde een oranje reden.
Opvallend is dat er niet gesproken wordt over zaken als de 3 – 30 – 300 regel, een digitale bomenkaart, een BEA, een QuickScan Flora en Fauna, lijst van monumentale bomen, lijst van bomen die betrokken zijn geweest bij een ongeluk als een auto tegen een boom rijdt. In artikel 4 wordt gesproken over de fysieke compensatie.
(Bronnen: Gemeente Boxtel, Gemeenteraad Boxtel, Brabants Centrum, Lokale Regelgeving, Natuurwerkgroep Boxtel)
Henny AJ Kreeft (Stichting De Groene Mantelzorger)
Onafhankelijke (Burger) Journalistiek
© Khamakar News Agency / 21.07.2026
