Vondelpark Vondelhuys (© Khamakar News Agency)

HARDERWIJK – De Nederlandse hoogleraar Cecil Konijnendijk heeft de 3 – 30 – 300-regel ontwikkeld, wat wordt gezien als een wetenschappelijk onderbouwde richtlijn voor stedelijke vergroening. Deze vuistregel helpt gemeenten en stadsplanners om wijken gezonder, koeler en klimaatbestendiger te maken. Voor een inwoner kan het eerste deel – 3 bomen vanuit de woning te zien – van groot belang zijn. Mocht iemand géén – dus minder dan – 3 bomen vanuit het raam van de woning zien, laat het eens weten via de site van De Groene Mantelzorger.  

De 3 – 30 – 300-regel
 
Volgens verschillende bronnen – zoals IVN en Kennisportaal Klimaatadaptatie – moet elke inwoner van een gemeente vanuit de woning, school of werkplek ten minste 3 volgroeide bomen kunnen zien, daar zicht op groen aantoonbaar stress verlaagt en verbetert de mentale gezondheid. Met de volgende stap – 30 – wordt bedoeld dat minimaal 30 procent van het oppervlak van elke buurt bedekt moet zijn met bladerdek.

Dit zorgt voor de broodnodige schaduw, verkoeling tijdens hittegolven – voor het tegengaan van hittestress – en een betere opvang van regenwater. Tenslotte het ‘300 ‘- item. Hiermee wordt bedoeld dat elke inwoner van een gemeente binnen een loopafstand van maximaal 300 meter toegang moet hebben tot een hoogwaardige, openbare groene ruimte – zoals een park of plantsoen – van minstens 0.5 tot 1 hectare. Zo’n groene ruimte nodigt uit tot bewegen, spelen en sociale ontmoeting.  

In de praktijk 
Tot zover de richtlijn over stedelijke vergroening, maar hoe staat het eigenlijk in de praktijk? Als men Google Maps pakt en zo maar eens rondkijkt in de verschillende gemeenten, kan men zien hoe het gesteld is met bijvoorbeeld ‘de 3 bomen vanuit de woning te zien’. Neem eens een kijkje in de Reigerstraat in Breda – wel een foto van 2023 – waar geen boom te bekennen is.  In dezelfde gemeente: het eerste deel van de Grote Markt – foto van 2019 – geen boom te vinden. Idem rond het Stationsplein in Den Bosch – overigens een foto van 2018. 

Dan maar eens kijken bij een kleinere gemeente: een winkelcentrum als het Arendshof in Oosterhout en de straat die er achter ligt met dezelfde naam, geen boom te bekennen. Natuurlijk is het moeilijk om een boom te planten op Hoog Catharijne, maar wat dacht u van de Catharijnesingel, weinig bomen maar gelukkig wel aan de overkant, de Rijnkade. En weer terug naar een groene gemeente: Gilze en Rijen en neem dan eens een kijkje in de Hoofdstraat, nauwelijks bomen te bekennen. En al niet anders in de Hoge Ham in Dongen. 

Dan maar weer naar het noorden: Luttekepoortstraat, Grote Haverstraat, Wolleweverstraat, Zeestraat, allemaal straten in Harderwijk met geen of nauwelijks bomen. Rond Almere Station – Busplein – is het ook al triest, als het gaat om ‘ten minste 3 volgroeide bomen’. In Gouda: Van der Duyn van Maasdamstraat, deel van Spoorstraat, Kazernestraat, Conventstraat, Markt. Vooral de laatste – net als zoveel ‘winkelgebieden’ – kunnen grote sauna’s worden bij hete zomers. Daarentegen is het zo makkelijk om er een boom of meerdere bij te planten, maar dan moet er wel de wil – en tegenwoordig ook – het geld zijn. 

Ook in Lelystad zijn van dit soort straten te vinden, zoals het Reaalhof en een deel van het Stadhuisplein, een gedeelte van de Voorstraat, Houkesloot, Hooidamsloot. En dan is er nog maar alleen gesproken over ‘ten minste 3 volgroeide bomen’.       

Een belangrijke regel
Op de site van IVN wordt uitgelegd waarom de 3 – 30 – 300 regel belangrijk is. Groen is niet alleen maar ‘mooi om naar te kijken’ maar heeft zeker een bewezen positief effect op de fysieke en mentale gezondheid van de inwoner. IVN heeft 4 positieve effecten van groen genoemd, zoals stressreductie, gezondheid, klimaataanpassing en sociale voordelen. Volgens de gegeven wordt stress verlaagd door het zien van bomen en bevordert een betere nachtrust, naast het feit dat het wonen in een groene omgeving het risico vermindert op hart- en vaatziekten en dus verhoogt het de levensverwachting. 

Voor Nederlandse gemeenten – en dan vooral de steden – is de 30 procent-norm verreweg het lastigste onderdeel van de regel, vooral door de combinatie van hoge bebouwingsdichtheid en een extreem volle ondergrond.  Onderzoek – onder meer door Cobra Groeninzicht en diverse gemeenten – heeft aangetoond dat het overgrote deel van de stedelijke buurten de 30 procent nu nog lang niet haalt. Hiervoor zijn een aantal redenen aan te wijzen.

Onder meer drukte onder de grond door kabels, leidingen, riolering en stadsverwarming. Daarentegen heeft een volwassen boom veel ondergrondse ruimte nodig om stabiel te staan en water op te nemen, terwijl deze ruimte er vaak niet is. Het volgende punt is het ruimtegebrek boven de grond – gemeenten zijn vaak compact gebouwd – waarbij bomen moeten concurreren met fietspaden, parkeerplaatsen, stoepen, laadpalen en terrassen. Daarnaast kunnen grote bomen in kleine en smalle straten veel daglicht wegnemen.  

Om aan het getal van een bladerdak van 30 procent te kunnen komen, is het van belang dat een boom groot en volgroeid kan worden. Een kleine boom telt niet meteen mee, bij het meten van de 30 procent. Bomen kunnen overlast hebben van stadsstress, zoals bodemverdichting en strooizout, naast het feit dat het zo’n 20 tot 30 jaar duurt voordat een nieuw geplante boom een flinke kroon heeft. De openbare ruimte alleen is in vele woonwijken niet groot genoeg om de 30 procent te halen. 

Hierdoor zijn gemeenten afhankelijk van groen in private voor- en achtertuinen, maar daar liggen heel vaak tegels en ander gesteente. Voor gemeenten geldt ook heel vaak dat meer bomen niet een éénmalige investering wordt, maar zeker ook structureel meer budget voor snoei, veiligheidscontroles, bladruiming en het vervangen van zieke bomen. Om te komen tot die 30 procent kroonbedekking per wijk, zullen alle gemeenten meer moeten doen om bomen te planten in de straten en daarbij worden ook de winkelstraten meegenomen, want juist daar zijn vaak veel mensen aanwezig, is de hittestress enorm en de schaduw maar beperkt.    

De Groene Mantelzorger

(Bronnen: IVN, Klimaatadaptatie Nederland) 

Henny AJ Kreeft (Stichting De Groene Mantelzorger)
Onafhankelijke (Burger) Journalistiek 

© Khamakar News Agency / 22.11.2026 

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Geverifieerd door MonsterInsights