HARDERWIJK – Volgens de site van verzekeraar Centraal Beheer zijn tuinen in Nederland gemiddeld voor bijna de helft ‘grijs’ – ofwel verhard met verstening. En bij zo’n 20 procent van de tuinen is zelfs meer dan 75 procent van de tuin versteend. Centraal Beheer heeft een analyse gedaan van ongeveer 5 miljoen woningen met een tuin. Daarentegen zal een kleine vergroening van de tuin een flink verschil maken bij extreme hitte en zware regenval. Dit komt doordat groenere tuinen beter regenwater kunnen opnemen en beter voor verkoeling zorgen.
Versteende tuinen
Volgens de gegevens van de verzekeraar Centraal Beheer – gebaseerd op gegevens van zo’n 5 miljoen woningen met een eigen tuin – zou er in totaal ruim 1.100 vierkante kilometer aan verharding te vinden zijn in Nederlandse tuinen, wat ongeveer zo veel is als 75 procent van de oppervlakte van de provincie Utrecht. Centraal Beheer laat weten dat er met behulp van satellietdata is gekeken – overigens voor de eerste keer – naar waterberging en verkoeling op niveau van elk individueel perceel.
Uit deze data komt naar boven dat de inrichting van de tuin van groot belang is, belangrijker dan gedacht. Zo kunnen bij woningen met weinig groen, kleine aanpassingen al duidelijk verschil maken. Hierbij kan men denken aan het vervangen van een aantal tegels door planten, waardoor de waterberging en de verkoeling worden verbeterd en de klimaatbestendigheid van de woningen wordt versterkt.
Versteningsgraad
Centraal Beheer heeft gemeld dat de gemiddelde versteningsgraad bij rijtjeshuizen zo’n 54.7 procent bedraagt, waarbij men groot deel van de vergrijzing – verharding – in de tuin kan vinden. Het percentage ligt lager bij vrijstaande woningen, waarbij het percentage zo’n 36.3 procent is. Ook zijn er duidelijke verschillen te zien tussen buurten, waarbij buurten zijn waarbij de tuinen voor een groot gedeelte uit ‘grijs’ bestaan, terwijl in andere buurten meer ruimte voor groen is.
Daarnaast is er ook gekeken naar de mate van verstening gemeten per provincie, waarbij de provincie Overijssel – met gemiddeld 62 procent – de hoogste mate heeft van vergrijsde tuinen, terwijl de provincie Utrecht de meest groene tuinen heeft, waarbij nog wel zo’n 42 procent vergrijzing te vinden is. Tevens heeft Centraal Beheer ook gekeken naar de gemeenten in Nederland met de meeste vergrijsde tuinen.
De 10 gemeentes waarbij – in Nederland – de tuinen het meest vergrijsd zijn, zijn: Zwartewaterland (83.8 procent), Urk (78.4 procent), Staphorst (77.1 procent), Enkhuizen (77 procent), Meppel (75 procent), Rucphen (73.2 procent), Edam-Volendam (73.2 procent), Almelo (72.8 procent), Tilburg (72.3 procent) en Zwolle (70.9 procent).
Niet gehele tuin, maar kleine aanpassingen
Een inwoner die de tuin meer klimaatbestendig wil maken, hoeft niet alle tegels (in één keer) te verwijderen. Op het moment dat een paar vierkante meter minder vergrijzing – verstening – in de tuin komt, is het al te merken, waarbij 1 vierkante meter begroeide zandgrond in het 1e uur al zo’n 75 millimeter regenwater opvangen. Hierdoor zal 75 liter water niet in het riool terechtkomen.
Volgens Centraal Beheer wordt zo’n 25 millimeter regenwater al beschouwd als een flinke hoosbui. Daarnaast is het bekend dat bomen ook helpen bij een flinke regenbui én bij extreem warme periodes kan in de tuin de gevoelstemperatuur met zo’n 15 graden naar beneden worden gebracht als er een flinke boom staat. Hierbij kan het effect nog groter worden, als de buurtbewoners gezamenlijk de juiste maatregelen nemen.
Gemeente Harderwijk
Voor de gemeente Harderwijk gelden strenge regels voor het verharden – vergrijzen – van tuinen, gericht op klimaatadaptatie en waterafvoer. De gemeente heeft laten weten dat harde oppervlakken bijdragen aan wateroverlast en hittestress. Daarbij moet volgens het Omgevingsplan gemeente Harderwijk een aanzienlijk deel van de tuin onverhard en groen blijven – alleen de juiste tekst hierover is niet te vinden. Overigens is nog wel het een en het ander te vinden in de Omgevingsvisie Harderwijk 2040.
Overigens helpt de gemeente mee bij het vergroenen in de vorm van een subsidie of het verstrekken van een vergunning van onder meer een geveltuintje. Geveltuintjes zijn kleine tuintjes tegen de gevel van een woning. Dit mag niet overal en het kan worden aangevraagd als de woning geen eigen voortuin heeft. Een geveltuintje draagt bij aan een groene leefomgeving en zorgt voor een gezellige uitstraling, waarbij ze tevens ruimte bieden voor dieren en insecten. Zo zou men bijvoorbeeld in de binnenstad – waar overigens weinig bomen te vinden zijn – of het Waterfront of in de Zeebuurt kunnen overwegen om gebruik te maken van een vergunning voor een geveltuintje.
Daarnaast is er de mogelijkheid van het bekende NK Tegelwippen en is het mogelijk subsidie te verkrijgen voor het aanleggen van een groen (school) plein met natuurlijke elementen en beplanting. Na de inrichting zou de oppervlakte van het (school) plein voor minimaal voor 40 procent waterdoorlatend moeten zijn. Voor de aanleg van zo’n plein wordt bij voorkeur gebruikgemaakt van inheems plantmateriaal, een gesloten grondbalans, hergebruikte materialen en afkoppeling van regenwater. Tenslotte kan men ook nog gebruikmaken van de ‘Subsidieregeling klimaatadaptatie voorzieningen’, waardoor men bomen en heesters kan planten en de tuin kan vergroenen.
(Bronnen: Gemeente Harderwijk, Centraal Beheer, De Puttenaar, Persportaal, Officiële Bekendmakingen, Lokale regelgeving)
Henny AJ Kreeft (Stichting De Groene Mantelzorger)
Onafhankelijke (Burger) Journalistiek
© Khamakar News Agency / 02.07.2026
