HELMOND – Zo’n 3.500 bomen zijn gekapt in de Stiphoutse bossen in Helmond, wat heeft geleid tot – volgens bronnen – opvallende kale plekken in het landschap. Omwonenden en wandelaars hebben deze grootschalige kap van bomen ervaren als een ingrijpende kaalslag, maar volgens de gemeente Helmond en natuurorganisatie IVN was de kap noodzakelijk om het bos voor de toekomst te behouden. Daarnaast worden er 8.000 nieuwe bomen in het plantseizoen 2026 / 2027 geplant in de bossen.
Beheerplan bosgebieden
In 2021 was ook sprake van een dunning in de Stiphoutse bossen, wat inhield dat de gemeente in die periode bomen heeft gekapt om de vitale en waardevolle bomen meer ruimte te geven om te groeien. Bij de controle werden de bomen die gekapt moesten worden, voorzien van een oranje markering – het zogenaamde blessen -. Deze werkwijze paste op dat moment in het beheerplan voor de bosgebieden van de gemeente, waarmee de gemeente wilde zorgen voor een gezonde combinatie van natuur, recreatie en houtproductie.
De gemeente had laten weten dat de blijvende bomen meer ruimte zouden krijgen door andere bomen weg te halen. Daarbij heeft de gemeente gekeken naar locaties waar veel dezelfde boomsoorten staan, waarna het creëren van open plekken door het weghalen van bomen, kruiden en struiken beter kunnen groeien. Hierdoor ontstaat variatie, kunnen bomen zich verjongen en kunnen de jonge boompjes uitgroeien tot volwassen bomen, zodat de open plek weer dichtgroeit.
Huidige noodzakelijke kap
Volgens de gemeente verkeerden veel bomen in een slechte conditie. Vooral Grove Dennen, Beuken en Eiken zouden zwaar verzwakt zijn door aanhoudende droge zomers. Daarbij komt dat de Fijnsparren in het gebied van de Stiphoutse bossen massaal dood zijn gegaan door de aanwezigheid van de Letterzetter. De Letterzetter is een houtetende kever waar de verzwakte bomen zich niet meer tegen kunnen weren met hars.
Tevens zorgt de kap ervoor dat gezonde bomen meer licht en ruimte krijgen, wat moet zorgen voor een vergrote biodiversiteit in het van oorsprong eentonige bos. Volgens de partijen zijn niet alle aangetaste bomen weggehaald. Een deel van de dode bomen is bewust overeind gelaten als voedselbron en nestplaats voor insecten en vogels. Het hout dat geoogst is, krijgt een duurzame bestemming onder het FSC-keurmerk, onder meer als tuinhout.
Door gericht bomen te kappen, probeert de gemeente Helmond de ontwikkeling van het bos te sturen. Hiermee wordt er enerzijds meer licht en ruimte gecreëerd voor sterke, inheemse boomsoorten en anderzijds wordt voorkomen dat kwetsbare soorten door constante onderlinge concurrentie verdwijnen. Het doel van de kap is om het bos op de lange termijn gevarieerder, gezonder en beter bestand te maken tegen bijvoorbeeld klimaatinvloeden.
Stiphoutse bossen versterken
De komende winter – plantseizoen 2026 / 2027 – zal de gemeente Helmond zo’n 8.000 bomen en struiken aanplanten in de Stiphoutse bossen. Voor dit project is de gemeente een samenwerking aangegaan met ASML – een chipfabrikant – en de Stichting Trees for All. Middels de aanplant van dit aantal bomen wil Helmond delen van het bos die de afgelopen jaren zijn aangetast door droogte, wateroverlast, ziekten en plagen gaan herstellen en tevens werken aan een gevarieerder en gezonder bos.
In het natuurgebied zijn op verschillende plaatsen complete groepen bomen verzwakt, reeds afgestorven of bezig zijn af te sterven. Er zijn jaren geweest met uitzonderlijke droogte en ook perioden met uitzonderlijk veel neerslag, waardoor het water in de bodem bleef staan. Vooral in de jaren 2023 en 2024 is het grondwater op sommige plaatsen flink gestegen, wat duidelijk te merken was in de Stiphoutse bossen.
Zo hebben delen van het gebied in 2024 langdurig blank gestaan, waardoor bomen die door de extreem droge zomers waren verzwakt weer een klap kregen te verwerken. Tevens kunnen er problemen ontstaan indien de wortels langdurig nat blijven, waardoor de opname van zuurstof en voedingsstoffen steeds moeilijker wordt. Daarom komt de gemeente met een herstelplan om het bos te revitaliseren.
Herstelplan
Afgelopen winter en het komende najaar worden delen van deze locaties onderhouden, gesnoeid of gekapt. Momenteel is een groot deel van de Stiphoutse bossen naaldhout, onder meer Grove Den, Douglas en Reuzenzilverspar. Helmond streeft naar een gemengd, recreatief aantrekkelijk bos met natuurwaarden en een kleinschalige bosstructuur met een rijke kruid-, struik- en boomlaag, waarbij op de lange termijn inheemse bomen die veel schaduw kunnen geven – zoals de Linde, Haagbeuk en de Zoete Kers – een hoger aandeel in het bos krijgen.
Andere bronnen geven aan dat er gekozen wordt voor een gevarieerde mix van boomsoorten, die beter bestand zijn tegen klimaatverandering – onder meer de Lindeboom, Hazelaar, Lijsterbes en Zoete Kers. Het plan is dat de nieuwe boompjes in groepjes van 5 stuks aangeplant worden en verstevigd met bamboestokken om te voorkomen dat reeën meteen de jonge boompjes gaan opeten. In het begin is de nieuwe aanplant nog erg dun – mogelijk zo’n halve centimeter dik – waardoor het jaren gaat duren voordat de opengevallen in het kroonbladerdek volledig is dichtgegroeid.
(Bronnen: Gemeente Helmond, Gemeenteraad Helmond, Dit is Helmond, helmond.nieuws.nl, IVN, ED, BN de Stem)
Henny AJ Kreeft (Stichting De Groene Mantelzorger)
Onafhankelijke (Burger) Journalistiek
© Khamakar News Agency / 30.10.2026
