WORMERVEER – Volgens de lokale media heeft de aannemer die bezig is met werkzaamheden op de locatie ‘t Hof Saenden in Wormerveer visuele en structurele schade toegebracht aan een monumentale Eik op het terrein. Een omwonenden heeft dit in een brandbrief aan het college en de gemeenteraad van de gemeente Zaanstad gesteld, waarbij tevens wordt verzocht tot een ‘Acuut verzoek tot handhaving en bouwstop’.
Grote zorgen om plantsoen
Volgens bepaalde sites over de geschiedenis van ‘t Hof Saenden, bestaat ‘t Hof Saenden uit 10 arbeiderswoningen met bijbehorende erfscheidingen aan voor- en achterzijde. De firma Bloemendaal en Laan uit Wormerveer heeft het hofje in 1915 – 1916 gesticht ter gelegenheid van het gouden zakenjubileum van Jan Adriaan Laan – een industrieel -. Bij de bouw zijn de woningen gerangschikt aan beide kanten van een poortgebouw en hebben een gemeenschappelijke tuin aan de achterzijde en een plantsoen aan de voorzijde.
En juist over het plantsoen – of dit nu voor of achter de monumentale arbeiderswoningen ligt – zijn grote zorgen ontstaan bij omwonenden. Volgens de media wordt er momenteel gewerkt aan de aanleg van een drainage voor de waterafvoer en aan het onderhoud van het groen. Maar volgens omwonenden heeft de aannemer de oude bomen onherstelbaar beschadigd en hoopt daarom op een (tijdelijke) bouwstop. De Arbeiderswoningen – aan de Billitonkade – én het plantsoen zijn een Rijksmonument.
Acuut gevaar
Een van de omwonenden heeft gemeld dat de wortels van de bomen losgetrokken worden en doorgesneden van de aanwezige gezonde bomen. Hierbij wordt gevreesd dat de bomen daardoor zullen afsterven, waardoor het monumentale aangezicht van het plantsoen wordt aangetast. Door de werkwijze van de aannemer lopen de 100-jarige monumentale Eiken in het Rijksgroenmonument acuut gevaar door ‘het ernstig falen van het gemeentelijk toezicht’.
Een woordvoerder van de gemeente heeft aan de media laten weten dat de gemeente ‘uiterst voorzichtig’ te werk gaat. Maar de omwonenden hebben hier vraagtekens bij gezet. Zo zijn er de richtlijnen van Stadswerk – kennisnetwerk van professionals voor de openbare ruimte – waaruit blijkt dat het rijden met voertuigen in het gebied beperkt moet worden en als het niet anders kan, moeten er rijplaten worden gelegd. Ondanks dat Zaanstad lid is van Stadswerk zijn de regels niet opgevolgd.
Niet de eerste keer
In juni heeft de fractie van de Partij voor de Dieren vragen gesteld over de werkzaamheden die plaatsvinden op het terrein. Het plantsoen is zo’n halve hectare groene oase voor vogels, egels en padden. Naast dat er monumentale bomen staan die al flink op leeftijd zijn, worden momenteel werkzaamheden uitgevoerd tijdens het broedseizoen. Hierdoor is de kans groot dat er vogels aan het broeden zijn.
Bij de vragen van de fractie werd tevens aangegeven dat al eerder een monumentale Eik was beschadigd. Bij de vragen was ook de vraag wat het college had gedaan om onrust voor dieren en schade aan de natuur te voorkomen. Tevens wat het college voor garanties geeft – daar het niet echt wil lukken – om verdere schade of onrust te voorkomen. In de beantwoording door burgemeester Jan Hamming werd gemeld dat de gemeente op dit specifieke project het toezicht zou worden verscherpt, mede na eerdere schade aan een andere historische Eik.
Geen sprake van toezicht
De omwonende gaf aan hier niet zo in te geloven, gezien het feit dat er weer een monumentale eik is beschadigd en dat bewijst dat er van ‘het beloofde, verscherpte toezicht absoluut geen sprake is’. In het vragenuurtje had de burgemeester geantwoord dat de werkzaamheden worden uitgevoerd volgens de gedragscode Soortenbescherming, waardoor schade aan beschermde soorten wordt voorkomen.
Indien tijdens de werkzaamheden blijkt dat men in de buurt komt van een rust- of voortplantingsplaats van een beschermde soort wordt ‘ontdekt’, dan zal de locatie worden gemarkeerd en wordt een schadevrije afstand aangehouden, waar overigens ook op wordt toegezien. Natuurlijk is dit veel te laat, want eer men de broedplaats ontdekt, is men al veel te dicht bij. Opvallend is dat er geen sprake is – of minimaal inzicht in – van een Boom Effect Analyse en een QuickScan Flora & Fauna. Het is van groot belang om te weten of dit onderzocht is, van wanneer een eventueel onderzoek is en waarom juist in het broedseizoen de werkzaamheden worden uitgevoerd.
Brandbrief
Volgens de schrijver van de Brandbrief is het terrein – gebouwen en groenontwerp en de bomen – een beschermd Rijksmonument. Het weghakken of wegfrezen van monumentale wortels zal de boom – en dus het monument – onherstelbaar aantasten. Dit zou een schending van de Erfgoedwet zijn, waarbij niet de rechtmatige omgevingsvergunning voor is afgegeven. Tevens blijkt de gemeente door de toezegging zonder deze uit te voeren, in de zorgplicht voor de bomen behoorlijk te kort te schieten.
Daarnaast wordt gewezen door de schrijver van de Brandbrief dat het mechanisch frezen van de wortels van deze bomen zal leiden tot acute en structurele instabiliteit, wat het gevaar meebrengt dat de bomen kunnen omwaaien. Hierdoor zullen veiligheidsrisico’s ontstaan voor omwonenden en passanten aan de Billitonkade. Niet te onderschatten is het gevaar van het afsterven van de monumentale bomen door verhongering en schimmelinfecties.
(Bronnen: Gemeente Zaanstad, Gemeenteraad Zaanstad, Oerij, Monumenten, Partij voor de Dieren Zaanstad, zaanstad.nieuws.nl, de Orkaan, Lokale Regelgeving)
Henny AJ Kreeft (Stichting De Groene Mantelzorger)
Onafhankelijke (Burger) Journalistiek
© Khamakar News Agency / 19.07.2026
