DEN HOUT – In maart is reeds geschreven over de ‘Mogelijk de oudste boom van Nederland’, waarbij aangegeven werd dat de boom – die op de driesprong staat van de Vrachelsestraat en de Achterstraat – vermoedelijk de laatst overgebleven Heilige Eik van Nederland zou zijn. Het is niet helemaal duidelijk hoe oud de Eik is – daar de schattingen flink uiteen lopen – maar de boom is ieder geval flink op leeftijd en de gemeente Oosterhout zorgt voor een mooie laatste fase van het leven van de Eik.
Mogelijk de oudste boom van Nederland
In maart werd al gemeld dat – als men de verschillende media mag geloven – het niet helemaal duidelijk is hoe oud de Heilige Eik is op de grens van het buurtschap Vrachelen en het dorp Den Hout, maar de boom staat wel op de Lijst van Monumentale bomen in de gemeente. De site ‘Bomenbieb’ laat weten dat de Eik op de grens van het buurtschap Vrachelen en het dorp Den Hout vermoedelijk de laatst overgebleven Heilige Eik van Nederland is, waarbij schattingen over de leeftijd uiteen lopen van 300 tot 800 jaar.
Echter volgens de Lijst van Monumentale Bomen in Oosterhout (editie 2023) zou de plantdatum 1655 zijn geweest. Dit heeft de gemeente laten weten naar aanleiding van technische vragen van de fractie van Gemeentebelangen Oosterhout tijdens de raadsvergadering van 4 juli 2023.
Ondersteuning Heilige Eik
Afgelopen week kwam de gemeente Oosterhout op de gemeentelijke site met het artikel ‘Ondersteuning Heilige Eik Den Hout’ waarin wordt aangegeven dat bij de Heilige Eik – mogelijk de oudste boom van Nederland – een stut wordt geplaatst om het afbreken van de stam te voorkomen. De gemeente zal een stut plaatsen om de boom te behouden, door te voorkomen dat de stam zal afbreken. Overigens – gaf de gemeente aan – is het nog maar een klein deel van de oorspronkelijke boom die nog aanwezig is.
De gemeente laat weten dat de leeftijd van de Heilige Eik wordt geschat op 750 jaar, waardoor de boom waarschijnlijk de oudste boom is van Nederland. Tevens bestaan er verschillende volksverhalen van de boom op de hoek van de Achterstraat – Vrachelsestraat. Het wás een grote boom, maar een paar 100 jaar geleden is de bliksem ingeslagen in de Eik, waardoor de top is afgestorven en de boom hol is geworden.
Gezond en sterk
Wat achterbleef was een stuk stam en een zijtak, wat een deel van de boom is, wat gezond en sterk is. In 2023 is door een gaslek een andere boom in de omgeving van de Eik afgestorven. Doordat die boom afstierf kan de wind – als deze van een andere kant komt – meer grip krijgen op de Heilige Eik. Daarom is in opdracht van de gemeente Oosterhout onderzoek uitgevoerd of de boom gevaar zou lopen en hoe deze het best zou kunnen worden beschermd.
De gemeente meldt dat de Heilige Eik gezond en sterk is en dat de boom alleen kan (af) breken bij heel sterke windstoten, onder meer bij onweersbuien. Het college wil het risico van het afbreken uitsluiten en zal daarom een stut laten plaatsen. Voor de stut is gekozen voor een speciale oplossing, want de stut zal de boom alleen helpen als deze ver zal doorbuigen. In alle andere gevallen moet de boom het zelf doen, wat volgens de gemeente de Eik best zelf kan.
Een stut met veerconstructie
Op het moment dat de Eik dit zelf gaat doen, zal de boom tevens investeren in de aanmaak van nieuw hout zodat hij sterk en gezond blijft. De bedoeling is dat de metalen stut op een hoogte van ongeveer 7.5 meter aan de boom wordt bevestigd. Hierbij wordt een ring rond de zware zijtak aangebracht, waarbij de ring met een veerconstructie aan de stut wordt bevestigd, waardoor de tak vrij kan bewegen.
Tevens worden rubberblokken in de ring geplaatst zodat men probeert beschadigingen aan de boom te voorkomen. Tenslotte is de stut vrij eenvoudig uitgevoerd, zodat deze zo min mogelijk opvalt en de meeste aandacht naar de Heilige Eik op de kruising gaat. Een ander probleem is dat de Heilige Eik voor een gedeelte over de weg hangt, waarbij de tak hoog genoeg hangt om met een normaal voertuig er onderdoor te kunnen rijden.
Maar daarnaast zijn er sommige landbouwvoertuigen die zo groot zijn, dat er mogelijk een risico is, dat de tak wordt aangereden. Daarom wil de gemeente blokken of paaltjes op de rijbaan in de bocht plaatsen om het aanrijden te voorkomen. Het plan is om in de toekomst de verharding op te ruimen en in te richten als extra groeiplaats voor de Heilige Eik, zodat de boom ook van onderaf wordt beschermd. .
‘Heilige Eik’
De naam ‘Heilige Eik’ zou kunnen wijzen op een mogelijk ‘voor-christelijke’ oorsprong. Volgens boswachter Joris Hellevoort – van Het Utrechts Landschap – moet deze boom wel degelijk de oudste Eik van Nederland zijn en hierbij wordt gewezen op archieven waarin in 1353 melding werd gemaakt van een ‘Heilige Eik’ in Den Hout. Volgens de boswachter zou het hierbij om dezelfde boom gaan, die mogelijk in 1250 zou zijn geplant.
Volgens de boswachter werd de Eik in 1353 al een Dikke Eik genoemd en in 1482 werd de ‘Heilige Eik’ een grote Eik genoemd. Tevens kwamen meldingen in de archieven voor uit 1555 en 1614. Dit heeft Joris Hellevoort in zijn boek van 2022 “De wortels van ons land – cultuurgeschiedenis van de 21 beroemdste bomen in Nederland” vastgelegd.
(Bronnen: Gemeente Oosterhout, oosterhout.nieuws.nl, Khamakar News Agency)
Henny AJ Kreeft (Stichting De Groene Mantelzorger)
Onafhankelijke (Burger) Journalistiek
© Khamakar News Agency / 14.07.2026
