OOSTERHOUT – Op 3 juni heeft de gemeente Oosterhout op haar gemeentelijke site laten weten dat de gemeente ‘kenbaar maakt dat ze het voornemen heeft’ om 7 bomen aan de Prinsendam te kappen. Volgens de gemeente gaat het om Corylus colurna – ofwel Boomhazelaar of Turkse Hazelaar. Volgens de gemeentelijke site zijn de bomen aan het einde van hun technische levensduur en de meeste bomen veroorzaken bepaalde wortelopdruk die niet te herstellen zijn met reguliere werkzaamheden.
Boomhazelaar of Corylus colurna
Volgens de gegevens van Wageningen University & Research (WUR) behoort de Boomhazelaar tot de Betulaceae ofwel Berkenfamilie. Het is een geen inheemse soort die nauw verwant is aan de inheemse Gewone Hazelaar (Corylus avellana). De gegevens melden tevens dat de Boomhazelaar sinds een aantal jaren in de Nederlandse bossen wordt aangeplant. De Gewone Hazelaar is struikvormig, terwijl de Boomhazelaar boomvormend is en ruim 20 meter hoog kan worden.
In het natuurlijk verspreidingsgebied van de Boomhazelaar – zoals in Klein-Azië, de Kaukasus, Afghanistan en de Balkan – kan deze boom wel 400 jaar oud worden. Boomkwekers en – organisaties noemen deze soort een opvolgerboomsoort. Een opvolgerboomsoort staat voor een boom die van nature opkomt onder het bladerdak van pioniersbomen. Tevens wordt de Boomhazelaar aangeplant om kwetsbare, uitvallende bomen te vervangen.
Daarnaast is de soort vaak schaduwtolerant en bestand tegen klimaatverandering, plagen en droogte. Vaak komt de Boomhazelaar voor in menging met Beuk, Haagbeuk, Eik, Gewone Es, Esdoorn, Linde, Zoete Kers, Elsbes en Tamme Kastanje. Zoals eerder aangegeven kan de boom onder gunstige omstandigheden wel 300 tot 400 jaar oud worden, maar in cultuur en stedelijke gebieden bereiken ze normaal gesproken een leeftijd van 80 tot 100 jaar.
Technische levensduur
De gemeentelijke site geeft aan dat 7 Boomhazelaars aan de Prinsendam gekapt moeten worden omdat ze – volgens de gemeente Oosterhout – aan het einde van hun technische levensduur zijn én de meeste veroorzaken wortelopdruk. Hierbij mag de vraag gesteld worden wat de gemeente Oosterhout ziet als ‘het einde van hun technische levensduur’ daar de soort normaal gesproken zo’n 100 jaar oud moet kunnen worden in zogenaamde stedelijke gebieden.
Of is de wortelopdruk belangrijker dan de levensduur van de 7 bomen? In een absoluut moeilijk te lezen – voor een leek – ‘Stroomschema om de compensatie opgave te bepalen’ met de titel Kwalitatieve beoordeling velling en compensatie (versie 9 augustus 2024), zou de gemeente hebben ‘becijferd’ waarom de 7 bomen gekapt zouden moeten worden. Indien men het stroomschema goed (in ieder geval probeert) doorneemt, blijkt het een algemeen schema te zijn, ondanks dat er de naam Prinsendam opstaat en kan het alleen gebruikt worden om aan te geven hoé men te werk gaat, maar zonder resultaten.
Geen bezwaar mogelijk
Daarnaast is er een schema waar op zou staan welke bomen gekapt gaan worden, maar helaas heeft dit schema geen tekstuele uitleg van boom, plantdatum, gezondheidsstatus en locatie. Ook dit schema is voor een leek niet te lezen. Blijft er over het schema ‘Monumentale bomen Oosterhout’, wat ook een kaart is zonder enige uitleg, waaruit de inwoner geen gegevens kan halen.
Overigens is het opvallend dat de gemeente heeft aangegeven dat tegen het voornemen van de kap van de 7 bomen geen bezwaar of beroep mogelijk is. Natuurlijk is het wel belangrijk en tevens mogelijk om de juiste gegevens op te vragen. Volgens Oosterhout gaat de gemeente 17 bomen ter compensatie aanplanten. Deze bomen – Zuilesdoorn, Rode Esdoorn, Eenbladige Es, Magnolia, Perzisch IJzerhout en Lobel Iep.
Van deze aan te planten bomen zullen er 11 van de 1e orde zijn en 6 bomen van de 2e orde. Kenners geven aan dat bomen van de 1e orde de echte reuzen in het landschap zijn, die zeker een eindhoogte van meer dan 12 tot 15 meter kunnen bereiken. Daarnaast hebben deze bomen een flinke kroonbreedte, vormen ze de bovenste laag in het bomenbestand en speciale een belangrijke rol in het opvangen van regenwater en het leveren van voldoende schaduw.
De boom van de 2e orde – vaak wordt het de boom van 2e grootte genoemd – is een boom die op zijn volwassen leeftijd uiteindelijk de hoogte kan bereiken tussen de 6 en 12 meter. Deze bomen zijn uitermate geschikt voor een middelgrote tuin, als erfafscheiding of in een straat waar een boom van de 1e orde te groot zal worden. De vraag is waar de nieuwe bomen ‘teruggeplaatst’ gaan worden.
Volgens de lokale en regionale media – die ook aangaven dat de huidige 7 bomen voor overlast zorgen en dat dit niet door regulier onderhoud opgelost kan worden – worden de bomen gekapt en vervangen op dezelfde locatie of in de directe omgeving. Dit geldt niet voor de boom tegenover huisnummer 59, waar niets teruggeplaatst zal worden in het kader van ondergrondse kabels. Aangezien de kaart niet duidelijk is en de boom bij nummer 59 verdwijnt – en niet terugkomt – en men kijkt naar dezelfde icons, lijkt het er op dat er meer dan 7 bomen gaan verdwijnen. Tevens is het dan niet duidelijk waar de 17 bomen geplant gaan worden.
(Bronnen: Gemeente Oosterhout, Arcgis, WUR, BN de Stem, Flora van Nederland, oosterhout.nieuws.nl)
Henny AJ Kreeft (Stichting De Groene Mantelzorger)
Onafhankelijke (Burger) Journalistiek
© Khamakar News Agency / 07.06.2026
