BOXTEL – De gemeentelijke site van de gemeente Boxtel heeft een artikel geplaatst op 18 mei met de titel ‘Proef met vervanging van boomspiegels: veiliger en beter voor bomen’. De gemeente heeft hierin laten weten dat de gemeente bepaalde boomroosters op 18 mei heeft vervangen door halfverharding van granulaat. Volgens de gemeente gebeurt dit op proefbasis bij 4 bomen op de Markt.
Proef bij bomen op de Markt
De gemeente wil met de proef van de vervanging van roosters door granulaat onderzoeken of het materiaal een veilige en duurzame oplossing is voor de groeiende bomen in de open ruimte van de gemeente. Volgens de gemeente liggen de huidige boomroosters er al meer dan 20 jaar en in die tijd zijn de bomen dikker geworden.
Volgens de gemeente Boxtel groeien de bomen ‘uit hun jas’ waardoor de wortels de roosters omhoog drukken en er zogenaamd valgevaar zou ontstaan voor voetgangers. De gemeente meldt dat men bij 4 bomen de bestaande boomroosters heeft verwijderd en vervangen door een half verhardingssubstraat van granulaat. Dit zou water- en zuurstof doorlatend zijn en heeft een meer natuurlijke uitstraling.
Granulaat
Het materiaal wordt op verschillende plaatsen in Nederland toegepast en – volgens Boxtel – met goede resultaten. Tevens heeft granulaat het voordeel dat bij opdruk geen scherpe, omhoogstekende delen zullen ontstaan en op het moment dat er scheuren zouden ontstaan, kan dit door het aanvullen weer hersteld worden.
De opzet is dat de proef bij de 4 bomen een jaar zal duren, waarbij de gemeente het materiaal regelmatig controleert om te kijken hoe het zich houdt. De gemeente is van mening dat de proef geslaagd is als er nagenoeg geen slijtage ontstaat en het granulaat stabiel blijft liggen, zonder dat losliggende delen ontstaan. Gezien de hoeveelheid wortels kan het product niet al te dik worden aangebracht.
Boomspiegel
De boomspiegel – ook boomkrans genoemd – is (meestal) een stuk onverharde grond direct rond de stam van een boom. De boomspiegel is van groot belang voor de boom om water, zuurstof en voedingsstoffen op te nemen. Vaak worden de boomspiegel in de stad gebruikt om het gevoel van het vergroenen uit te dragen en de biodiversiteit te vergroten door er planten en bloemen in te plaatsen.
Een boomspiegel is nodig om de boom te beschermen tegen een complete verharding, waardoor de boom zal verstikken. Als men uitgaat van de ideale situatie dan zou de boomspiegel net zo groot zijn als de kroon van de boom. Heel vaak wordt de boomspiegel ‘aangeboden’ aan buurtbewoners middels adoptie zodat de ruimte onderhouden en beplant kan worden.
Het boomrooster
Volgens bepaalde bronnen zouden de boomspiegel en boomrooster samenwerken en vaak wordt het boomrooster gebruikt als fysieke en metalen afdekking van de boomspiegel om de boom te ‘beschermen’ en de ruimte beloopbaar of berijdbaar te maken. Hierbij wordt heel vaak vergeten dat de ruimte in eerste instantie wordt gebruikt als openbare asbak – waardoor de grond vergiftigd en vernietigd wordt – die daarna ook nog moeilijk schoon te maken is.
Daarnaast zou in drukke straten of in een winkelgebied zandgrond rondom de boom ‘onpraktisch en onveilig’ zijn. Men gaat ervan uit dat een boomrooster de boom zal beschermen tegen beschadiging door voetgangers, fietsers of ander verkeer. Daarnaast geven de voorstanders van de boomroosters aan dat deze openingen hebben waardoor de boom zogenaamd nog voldoende water en zuurstof krijgt. Tevens zouden de roosters van duurzaam materiaal zijn gemaakt als cortenstaal of gietijzer.
Halfverharding van granulaat
Volgens de gegevens van aannemers en gemeenten zou dit systeem een moderne, waterdoorlatende oplossing zijn die zou zorgen voor een gezonde boom én – vaak nog belangrijker voor gemeenten – een nette, veilige openbare ruimte. Daarnaast zou het de vervanging zijn van traditionele losse grond of tegels om de wortelopdruk en onkruid tegen te gaan.
Granulaat is open van structuur en wordt vaak gemaakt van lavasteen, geëxpandeerde klei of specifieke organisch gebonden mineralen. Door de open structuur zouden het regenwater en zuurstof bij de boomwortels kunnen komen. Door de toepassing van het granulaat wordt voorkomen dat de bodem dichtslaat en zorgt er tevens voor dat de wortels ruimte hebben om te groeien.
Onkruid- zwerfafvalarm
Tevens valt te lezen dat doordat de toplaag compacter is dan los zand, het makkelijker zou zijn om de boomspiegel te onderhouden en zwerfafval of de groei van onkruid minimaal te houden. Ook hier vergeet men een paar dingen, onder meer dat de ook deze methode uitnodigt tot het weggooien van peuken. De vraag is wat er dan met de omgeving gaat gebeuren.
Echter het grootste probleem is dat de boom gewoon goede grond moet hebben om de boom – met voedingsstoffen en regelmatig ververst – en flink wat ruimte. De grond moet daarbij veel voedingsstoffen hebben waardoor de boom kan én mag groeien. De metalen roosters én het granulaat zijn bedoeld zodat het verkeer dichter bij de stam van de bomen kan komen, wat zeker niet de bedoeling is.
Daarom is het beter om flinke boomspiegels om de boom aan te leggen met flink wat planten en bloemen, zodat het verkeer op afstand blijft. Gezien de vele voertuigen en fietsers die hun voertuig ‘parkeren’ tegen de boom, is het zeer slecht voor de boom en haar natuur. De gebruiker van de openbare ruimte moet meer voorzichtiger omgaan met de natuur en in het bijzonder met de bomen in de stad, het dorp en buitengebied.
(Bronnen: Gemeente Boxtel, Dtv Nieuws, Brabants Centrum, Khamakar News Agency)
Henny AJ Kreeft (Stichting De Groene Mantelzorger)
Onafhankelijke (Burger) Journalistiek
© Khamakar News Agency / 19.05.2026
