RUINERWOLD – Eind augustus kon men in een aantal media lezen dat na enkele jaren van waarschijnlijke rust er weer 2 meldingen zijn gedaan van de Boomwurger in natuurterreinen. Volgens de berichten zou de invasieve exoot zijn gevonden in waterwingebieden, namelijk in de duingebieden bij Meijendel in Zuid-Holland en bij Ruinerwold in Drenthe. De Boomwurger – Celastrus orbiculatus – is een snelgroeiende, houtige klimplant of liaan die behoort tot de Celastraceae ofwel de Kardinaalsmutsfamilie.
De Boomwurger
Op de site van Nature Today is een artikel te vinden over de Boomwurger, met de titel ‘Invasieve Boomwurger gevonden in waterwingebieden’. Volgens bepaalde bronnen staat de klimplant bekend om zijn karakteristieke oranjegele vruchten met felrode zaden en de krachtige, windende groeiwijze. Het Kenniscentrum Invasieve Exoten noemt de plant de Aziatische Boomwurger, wat een houtige klimplant is die zich rond stammen en takken van bomen en struiken naar boven slingert.
Volgens het Kenniscentrum knijpen de dikke stengels de varen in de bast van de boom af, waardoor de boom zal verzwakken en soms geheel of gedeeltelijk afsterven. In het artikel van het Kenniscentrum van oktober 2022 werd op dat moment aangegeven dat er in Nederland nog maar enkele verwilderde exemplaren van de Boomwurger waren aangetroffen, onder meer in 2014 bij Gasselte in Drenthe en in 2015 in Abcoude in Utrecht. Daarnaast is in 2019 een exemplaar in het Natura-2000 gebied Lauwersmeer gesignaleerd die waarschijnlijk meer dan 10 jaar oud moet zijn geweest.
Invasieve klimplant
Nature Today – waarna andere media ook verwijzen – geeft aan dat de houtige klimplant zich om de stam van de ‘gastheer’ en de takken van bomen kan winden. De plant heeft een verspreid staand blad dat zo’n 5 tot 12 centimeter lang is. Tevens kan de stengel van de Boomwurger wel zo’n 3 meter per jaar in lengte groeien, waardoor hij op den duur makkelijk tot 20 meter hoog in bomen kan ‘klimmen’.
Aangezien de klimmende stengels vrij dik en snel groeien, worden de vaten in de bast van de zogenaamde gastheer in feite afgeknepen. Hierdoor zal het transport in de boom van voedingsstoffen belemmerd worden of helemaal stil te komen liggen, waardoor de groei van de boom afgeremd wordt en de boom gedeeltelijk of helemaal kan afsterven. Daarnaast zullen de bomen meer wind vangen door het extra bladoppervlak van de Boomwurger in de kroon van de ‘gastheer’. Hierdoor zal bij een flinke wind de door ‘wurging’ verzwakte boom sneller omwaaien.
Daarnaast zijn er ook niet-klimmende stengels van de Boomwurger, die meer in de ondergroei van bossen dominant aanwezig zijn. waardoor inheemse soorten worden verdrongen en de broodnodige bosverjonging wordt belemmerd. De plant kan zich verspreiden via worteluitlopers en zaad, waarbij de oranjerode vruchten door vogels worden gegeten om daarna via de ontlasting worden verspreid.
Voorkomen verdere verspreiding
Het Kennisnetwerk Invasieve Exoten heeft laten weten dat preventie de meest kosteneffectieve aanpak van invasieve exoten is, wat wil zeggen dat men moet voorkomen dat er nieuwe exemplaren bijkomen ofwel verspreiding voorkomen. Voor particulieren betekent dit onder meer dat ‘overtollige planten’ of restanten van de plant niet in de natuur weg te gooien maar het af te voeren via het groenafval. Daarentegen is de belangrijkste verspreidingsroute via de bessen die door vogels worden gegeten en versleept.
Ook de Facebook-account van Natuur en leefomgeving heeft aandacht geschonken aan de Boomwurger. Het blijkt dat in Ruinerwold forse planten tot meer dan 5 centimeter diameter aangetroffen zijn, planten die reiken tot boven de eiken van meer dan 20 meter hoog. Tevens woekeren worteluitlopers in de ondergroei van het bosje en tussen de Bramen en Veelbloemige Roos langs de zoom. Daarnaast is een waarschijnlijke jongere besmetting – kijkend naar de diameter van de stengels – iets verderop aangetroffen met takken tot in de boomkronen. Op dit moment zijn er geen vruchten zichtbaar, waardoor de vogels de plant niet over grote afstanden kunnen verspreiden.
Gemeenteraad oktober 2024
Op de agenda van de gemeenteraad van de gemeente Wolden stond op de agenda van donderdag 10 oktober 2024 de ‘Nota probleemsoorten gemeente De Wolden’, waarin een ‘Overzichtstabel voorkomende Invasieve Landplantensoorten Drenthe’ is opgenomen. Op deze flinke lijst van Invasieve van Landplantensoorten is ook de Boomwurger opgenomen. De plant staat sinds 2022 op de ‘Unielijst Invasieve Exoten’, was op dat moment nog zeldzaam in Nederland, maar de kans op natuurlijke verspreiding was toen al groot.
Daarnaast is in het document een werkprotocol voor de exoten opgenomen. Hier is ook ruimte ingeruimd voor de Boomwurger, waarbij eerst de kenmerken aangegeven, zoals dat de stengels per jaar 3 meter kunnen groeien en kunnen tot 12 meter in bomen klimmen. De vrouwelijke planten vormen doosvormige vruchten van een grootte als een erwt, die in het najaar verkleuren naar geel, waarna ze openspringen en een rode ‘bes’ zichtbaar wordt.
In het werkprotocol wordt aangegeven dat men de plant vóór vruchtvorming in zijn geheel moet verwijderen – dus vóór augustus – beter is als de plant nog jong is. Tevens is het van belang dat de worteldelen worden verwijderd, daar deze opnieuw kunnen uitlopen. Belangrijk is dat bij grote exemplaren extra gelet wordt dat bij verwijdering het wortelgestel van de boom niet wordt beschadigd.
Andere bronnen hebben gemeld dat in de zomer van 2026 bekend werd dat in Ruinerwold zeer grote, vergevorderde exemplaren van de Boomwurger zijn aangetroffen. Ook hier wordt gewezen op stengels die dikker zijn dan 5 centimeter en dat de plant helemaal tot boven in de Eikenbomen klimt, meer dan 20 meter hoog. De terreinbeheerder is Waterleiding Maatschappij Drenthe. Het schijnt dat volledig afgraven niet handig is, daar dit te veel schade zal aanrichten aan de natuur in het bosje. De opzet is dat de beheerders alle stengels afknippen en de bodem vrijmaken. De komende jaren blijft men de wortelopslag streng controleren en bestrijden.
(Bronnen: Gemeente De Wolden, Kennisnetwerk Invasieve Exoten, Boomzorg, KNVVN, Nature Today, Natuur en Leefomgeving (Facebook))
Henny AJ Kreeft (Stichting De Groene Mantelzorger)
Onafhankelijke (Burger) Journalistiek
© Khamakar News Agency / 27.09.2026
