GILZE EN RIJEN – Eind mei werd het artikel ‘Boombehoudbeleid, koppelen met Zorgplicht, heeft stevige ankers nodig’ geschreven. In het artikel werd aangegeven dat er best wel een aantal zaken kunnen veranderen als men spreekt over de Zorgplicht van de gemeenten en het beleid over het behoud van bomen. In de gemeente Gilze en Rijen is het concept ‘Bomenbehoudbeleid 2026 Gilze en Rijen’ tot 31 mei openbaar geweest, zodat bewoners en andere geïnteresseerden hun mening over het stuk konden geven.
Onvoldoende duidelijke en actuele kaders
In de afgelopen weken is gesproken met onder meer de gemeente Gilze en Rijen en de gemeente Oosterhout over het beleid van bomen en specifiek het behoud van de bomen. De Stichting De Groene Mantelzorger heeft na het indienen van het bezwaar tegen het kappen van bomen aan het Anne Frankplein een gesprek gehad met medewerkers van de gemeente waaruit kwam dat ondertussen de gezonde bomen reeds gekapt waren. Gezien het broedseizoen van 15 maart tot half juli, zal de kap dus plaats hebben gevonden vóór 15 maart. Dit hield dus in dat het een gesprek voor niets is geweest.
Afgelopen maandag 15 juni was er de vergadering van de gemeenteraad Gilze en Rijen, waarbij een motie van de fractie van D66 op de agenda stond – als laatste punt, dus is het een lange zit geworden. Volgens de fractie werkt de gemeente op dit moment aan de ontwikkeling van een nieuw bomenbeleid – ‘Bomenbehoudbeleid 2026 Gilze en Rijen’ – , maar de gemeenteraad heeft dit beleid nog niet vastgesteld. Volgens de fractie zijn er onvoldoende duidelijke en actuele kaders binnen het huidige beleid voor de bescherming van waardevolle en gezonde bomen.
Op het moment dat de discussie nog loopt over de gewenste bescherming van bomen, zijn er in de afgelopen periode nogal wat vergunningen verleend voor het kappen van gezonde bomen. Naast het feit dat bomen een belangrijke bijdrage leveren aan klimaatadaptatie, biodiversiteit, luchtkwaliteit, waterberging, gezondheid en leefbaarheid binnen de gemeente, duurt het zo’n 20 tot 30 jaar na de kap van de bomen, voordat er weer een boom staat die de capaciteit heeft van de gekapte bomen. Het mag duidelijk zijn dat eenmaal gekapte bomen onomkeerbare gevolgen voor het gemeentelijke bomenbestand kan hebben.
Tijdelijke stop verlenen van kapvergunningen
De fractie van D66 gaf tevens aan dat het vaststellen van een nieuw bomenbeleid juist bedoeld is om kaders te bieden voor het beschermen en het instand houden van het bomenbestand en als het nodig is bomen te kappen. Daarom is de fractie van mening dat het onwenselijk is dat voordat het nieuwe beleid is vastgesteld er onomkeerbare besluiten worden genomen die mogelijk in strijd kunnen zijn met het nieuwe beleid. Daarnaast vraagt het voorzorgsbeginsel om terughoudendheid bij het toestaan van het kappen van gezonde bomen, zolang het nieuwe beleid niet is aangenomen.
Daarom had de fractie een motie opgesteld met het verzoek om een tijdelijke stop op het verlenen van kapvergunningen voor gezonde bomen voor te stellen, zodat waardevolle bomen niet verloren zouden gaan, voordat de gemeenteraad over het nieuwe beleid heeft gesproken en een afgewogen besluit heeft genomen. Daarom werd er onder meer verzocht om met onmiddellijke ingang geen vergunningen te verlenen voor het kappen van gezonde bomen binnen de gemeente tot het nieuwe bomenbeleid door de gemeenteraad is vastgesteld, uitzonderingen zijn mogelijk, actieve informatie over aanvragen tot het kappen van bomen en het beleid zo spoedig mogelijk ter besluitvorming aan de raad voor te leggen.
Voorbereidingsbescherming
Tijdens de vergadering van 15 juni heeft de wethouder de motie aangewezen als in strijd met de lokale APV (Algemene Plaatselijke Verordening) en dat de motie daarom niet uitvoerbaar is en dus ook niet uitgevoerd zal worden. Aangezien geen andere partij meeging met de motie en achter de wethouder ging staan, is de motie niet in stemming gebracht en heeft de fractie deze tenslotte teruggetrokken. Maar de vraag is of de uitspraak van de wethouder terecht is geweest. |
Als men gaat googelen, komt men uit bij ‘Voorbereidingsbesluit’ waarbij aangegeven wordt dat een gemeenteraad kan ingrijpen en dit kan doen via een voorbereidingsbescherming (via een voorbereidingsbesluit) of een direct kapverbod. Op die manier zou de gemeenteraad ongewenste ontwikkelingen, zoals grootschalige bomenkap, effectief kunnen blokkeren. Mogelijk zal dit juridisch uitgezocht moeten worden, wat wél en wat niet mogelijk is.
Volgens bronnen is het kappen van bomen in Nederland gebonden aan landelijke en lokale regels, waarbij de gemeente onder de Omgevingswet via de APV nagaat of een bestemmingsplan of een omgevingsvergunning nodig is. Met een voorbereidingsbescherming kunnen de regels voor de kap van bomen tijdelijk aangescherpt worden. Een voorbereidingsbescherming en de APV zijn 2 verschillende juridische instrumenten, waarmee de gemeente de leefomgeving en openbare orde reguleert. Een voorbereidingsbescherming is een instrument dat bedoeld is om locaties te beschermen tijdens het ontwikkelen van een nieuw Omgevingsplan. Daarnaast is de APV de lokale wetgeving die door de gemeenteraad is opgesteld om de openbare orde, veiligheid en leefbaarheid te waarborgen.
In de APV 2024 van de gemeente Gilze en Rijen wordt in Artikel 4.11 gesproken over de Omgevingsvergunning voor het vellen van houtopstanden, waarbij in lid 1 wordt gezegd dat het verboden is om houtopstand te vellen of te laten vellen zonder een vergunning van het college en in lid 2 de opmerkingen wanneer lid 1 niet van toepassing is. Nergens staat aangegeven dat wat er gevraagd wordt via de motie van de fractie van D66 in tegenspraak zou zijn met de APV. Sterker nog, de gemeenteraad had gewoon een voorbereidingsbescherming kunnen voorstellen tot het Bomenbehoudbeleid 2026 was goedgekeurd door de gemeenteraad. Daarnaast is tussen 15 maart en 15 juli het broedseizoen van vogels. Daarnaast zijn er vroege vogels – zoals de bosuil en de reiger – die al in februari beginnen en er zijn sommige zangvogels die tot in augustus aan het broeden zijn. Onder de Omgevingswet zijn alle nesten en eieren tijdens de periode van het broedseizoen van alle in het wild levende vogels strikt beschermd.
Jammer, maar wel een gemiste kans voor de gemeenteraad.
(Bronnen: Gemeente Gilze en Rijen, Lokale Regelgeving, IPLO, Khamakar News Agency)
Henny AJ Kreeft (Stichting De Groene Mantelzorger)
Onafhankelijke (Burger) Journalistiek
© Khamakar News Agency / 16.06.2026
