ZWOLLE – In augustus 2024 heeft de Stichting Behoud Twents Landschap aan de bel getrokken en een brandbrief gestuurd aan de Provinciale Staten van de provincie Overijssel. De brandbrief had de kop ‘Brandbrief betreffende massale ontbossing in Overijssel’ meegekregen. In de Brandbrief gaf de Stichting aan zich ernstige zorgen te maken over de massale ontbossing in de provincie Overijssel in het kader van Natura 2000. Volgens de Stichting was de massale ontbossing zonder werkelijke compensatie in tegenspraak met het Klimaatakkoord en de Bossenstrategie van de provincie Overijssel.
Zo’n 118.000 bomen verdwenen
De lokale en regionale media hebben een artikel van Follow the Money (van 12 maart 2026) opgepakt, waaruit is gebleken dat er jaarlijks zo’n 12.000 bomen verdwijnen in de provincie Overijssel. Volgens de media zouden de gegevens zijn gekomen uit een PowerPointpresentatie van de provincie met de titel ‘Plan van aanpak bescherming houtopstanden’. Daarnaast is een motie te vinden van de Provinciale Staten van 1 april.
De motie heeft de titel ‘Versterking bescherming en herstel van bos, bomen en landschapselementen’ waarin wordt gesproken over het feit dat er tussen 2012 en 2022 in de provincie zo’n 118.000 bomen en 4.000 andere landschapselementen zijn verdwenen. Daarnaast verdwijnt er jaarlijks gemiddeld 25 hectare aan landschapselementen verdwijnt, terwijl er maar 5 hectare wordt toegevoegd. Daarnaast wordt de herplantplicht in een behoorlijk groot aantal gevallen niet nageleefd.
Verschillende oorzaken
De lokale en regionale media hebben het ‘nieuws’ opgepakt – terwijl in 2024 de Brandbrief van de Stichting Behoud Twents Landschap aan de Provinciale Staten was gestuurd – en maken melding van de 118.000 bomen en 4.000 struiken en houtwallen die tussen 2012 en 2022 zijn ‘verdwenen’. De cijfers die gebruikt worden door de verschillende media komen uit de PowerPointpresentatie van de provincie die in handen kwam van Follow the Money.
Volgens de PowerPointpresentatie zijn er ook verschillende oorzaken genoemd voor het verdwijnen van de bomen, waarbij men kan denken aan het omvallen van bomen door extreem weer en het verwijderen van bomen langs verschillende wegen in het kader van het verkrijgen van meer verkeersveiligheid. Daarnaast zou er ook sprake zijn geweest van het financiële plaatje. Men kan er vanuit gaan dat het landschap er flink op achteruit is gegaan.
In de stukken van de Provinciale Staten zijn een aantal moties te vinden over het kappen van bomen in de provincie Overijssel, zoals de motie ‘Kappen nou’ van 1 april 2026 waar gesproken over een investeringsvoorstel bosrevitalisatie, waarbij erkend wordt dat zo’n 30 procent van de bossen een bedreigde vitaliteit kent en daarom versterking noodzakelijk zou zijn.
Tevens zijn er op 26 maart schriftelijke vragen gesteld door de fracties van GroenLinks en PvdA in de Provinciale Staten van Gelderland over het bericht van Follow the Money dat er jaarlijks zo’n 12.000 bomen en landschapselementen verdwijnen. Ook wordt er verwezen naar het bericht dat over een periode van zo’n 10 jaar meer dan 118.000 bomen zijn verdwenen, waarbij de herplantplicht regelmatig niet wordt nageleefd en er sprake zou zijn van gebrekkig toezicht. Volgens de fracties heeft de provincie Gelderland zich ingezet voor bosuitbreiding en aanplant van extra bomen, maar de fracties maken zich zorgen dat in Gelderland hetzelfde zou gebeuren als in Overijssel.
Strengere handhaving
De landelijke media hebben gemeld dat de provincie er strenger op gaat toezien dat daadwerkelijk na de kap van bomen ook weer nieuwe bomen worden geplant. Volgens een bericht op de site van de provincie Overijssel – van 23 maart – is de provincie gestart met 100 procent handhavingsplicht bij het kappen van bomen en houtopstanden. Volgens het bericht is de aanleiding geweest dat er een afname van het aantal bomen in het buitengebied is geconstateerd en de nodige bescherming van het landschap.
Tevens heeft de provincie op de site laten weten dat de afname van het aantal bomen is gebleken uit satellietbeelden die de provincie gebruikt om te controleren of inwoners en landeigenaren – na het kappen van bomen – voldoen aan de plicht om nieuwe bomen te planten. Voor het kappen van bomen is vaak toestemming nodig van de provincie of gemeente. Hierbij is de provincie verantwoordelijk voor de grotere houtopstanden in het buitengebied, zoals rijen van meer dan 20 bomen of oppervlakten groter dan 1.000 m2.
Behoud bomen
Gemeenten daarentegen zijn verantwoordelijk voor kleinere houtopstanden en werken met een vergunningplicht, wat betekent dat iemand die een of meerdere bomen kapt, meestal nieuwe bomen moet planten. Dit gebeurt niet altijd en tevens worden houtwallen met bomen weggehaald, zonder dit is aangemeld bij de provincie. Volgens de provincie is al langer geconstateerd dat houtopstanden structureel afnemen. Dit is een zorgelijke trend, daar bomen beeldbepalend zijn voor het landschap, spelen een belangrijke rol bij de opvang van CO2 en zijn van groot belang bij de biodiversiteit.
Er was niet genoeg capaciteit om in te grijpen en daarom is er extra geld beschikbaar gesteld door de Provinciale Staten, waardoor de herplantingsplicht beter gehandhaafd kan worden en de satellietbeelden meer ingezet kunnen worden. De bomen die binnen het Natuur Netwerk Nederland staan of de formele status van bosgebied hebben, zijn goed beschermd. Dit in tegenstelling tot het landelijk gebied, wat de provincie nu wil veranderen. In 2024 heeft de provincie een analyse uitgevoerd naar de ontwikkeling van houtopstanden in het landelijk gebied.
Hieruit bleek dat er jaarlijks zo’n 25 hectare aan bomen verdwijnt, waar naast de aanplant ongeveer 5 hectare per jaar bedraagt, ondanks de eerdere aanplant van 1.1 miljoen bomen en de ambitie om 10 procent meer bomen toe te voegen in 2030. Voor een extra handhaver is in 2025 structureel 25.000 euro beschikbaar gesteld, wat oploopt naar 100.000 euro structureel vanaf 2026. Om de achterstanden weg te werken is er eenmalig 400.000 euro beschikbaar gesteld in de periode van 2025 tot en met 2027.
(Bronnen: Provincie Overijssel, FTM, Nieuws Lens, Boomzorg, Provincie Gelderland, Trouw, RTV Oost, Khamakar News Agency)
Henny AJ Kreeft (Stichting De Groene Mantelzorger)
Onafhankelijke (Burger) Journalistiek
© Khamakar News Agency / 03.05.2026
