OVERVEEN – Volgens de petitie ‘Stop kap van oude gezonde bomen op Elswout, in Overveen nabij Haarlem’ hebben de Bomenstichting, Stichting Natuurbelang, Stichting Bescherming Erfgoed Zuid-Kennemerland en de Haarlemse Bomenwachters het verzoek gedaan aan Staatsbosbeheer om af te zien van de kap van tientallen bomen op en rond de laan van Beuken op de Melklaan in Elswout in Overveen. Ondertussen hebben ruim 1.200 mensen de petitie ondertekend, net als de Stichting De Groene Mantelzorger.
Bomen kappen op landgoed
Volgens de petitie en andere bronnen wil Staatsbosbeheer in november zo’n 45 bomen kappen op Landgoed Elswout, onder meer 33 oude volwassen Beuken – die mogelijk zo’n 80 tot 100 jaar oud zijn -, 2 Lindes en een aantal jongere bomen. De bomen moeten verdwijnen om de historische Melklaan in zogenaamde ‘oude glorie’ te herstellen. Volgens de opstellers van de petitie vindt Staatsbosbeheer de beeldvorming van een eenvormige bomenrij kennelijk belangrijker dan het behoud van monumentale en beeldbepalende bomen en hun belang van de biodiversiteit.
De petitie meldt verder dat de storm Poly in 2023 gaten in de bomenrijen heeft geslagen, maar dat zo’n 60 procent is blijven staan en tevens gezond is. Voor de kap van de 45 bomen beroept Staatsbosbeheer op het landelijke beleid vastgelegd in het Deltaplan Biodiversiteitsherstel van 2019. Middels dit beleid zou 10 procent méér biodiversiteit moeten komen, onder meer door aanleg en herstel van meer hagen, akkerranden, houtwallen en bomenrijen. Maar juist door de voorgenomen bomenkap zal er minder biodiversiteit komen.
Complexe ecosystemen en microleefgebied
Dit komt doordat de oude volwassen bomen aan de Melklaan door hun grote bladoppervlak en stam- en takkengestel complexe ecosystemen zijn én microleefgebied voor honderden soorten vogels, knaagdieren en insecten. Op het moment dat er nieuwe bomen geplant gaan worden, kan er pas na zo’n 25 jaar een bomenrij ontstaan die dezelfde capaciteit heeft als de huidige bomen, terwijl er nu dringend behoefte is aan gezonde oude bomen.
Het kan toch niet waar zijn, dat juist in deze tijd van opwarming van de aarde, men gezonde bomen gaat kappen? De ondertekenaars van de petitie vragen zich dan ook af of er na elke storm een hele rij bomen gekapt gaat worden om daarna nieuwe bomen te planten. In de toekomst blijft de kans dat er stormen gaan komen en daardoor gaten in bomenrijen ontstaan. Daarom wordt ook het verzoek gedaan om niet te gaan kappen, maar om het geld van de kap te gebruiken om bomen te plaatsen – op de locaties waar gaten zijn ontstaan – die een flinke grootte hebben.
Klachten over werkwijze Staatsbosbeheer
Op Facebook is een artikel te vinden in het account van Nieuw Arnhems Peil, waarin wordt aangegeven dat de Bomenbond nogal wat klachten heeft ontvangen over het beleid van Staatsbosbeheer in de laatste 30 jaar. Hierbij wordt gewezen naar de vele bomen die gekapt worden en dat de biodiversiteit wordt aangetast en nu is het de beurt aan de Buitenplaats Elswout in Overveen. Ook hier wordt gemeld dat Staatsbosbeheer een groot aantal Beuken en Lindes in november wil gaan kappen, naast een aantal jongere bomen.
Volgens de pagina is een volwassen boom geen decorstuk wat zomaar gemakkelijk vervangen kan worden door een nieuw of ander exemplaar. Een oude volwassen boom is een compleet ecosysteem, dat zich in de afgelopen tientallen jaren heeft ontwikkeld. Het Facebook account meldt dat de oproep van de onder meer de Bomenbond en de andere ondertekenaars van de petitie van harte wordt ondersteund met de regel ‘Laat de gezonde volwassen bomen staan, vul de gaten aan en geef de natuur de ruimte’.
Toekomstbestendig bos
Volgens de site van Staatsbosbeheer moet men zorgen voor variatie als men een sterk bos wil. Dat houdt in dat men verschillende boomsoorten van verschillende leeftijden moet mengen om een bos bestand te maken tegen ziektes, stormen en klimaatveranderingen. Volgens Staatsbosbeheer hoort hier soms ook het kappen van bomen bij, zodat de toekomstige generaties mensen, planten en dieren verzekerd zijn van bossen.
De organisatie weet natuurlijk ook dat het kappen van bomen in de natuurgebieden in tegenspraak lijkt met het zuinig zijn met de bossen en het inzetten voor meer bos. Bomenkap kan leiden tot heftige reacties bij mensen die zich inzetten voor het behoud van bomen, maar volgens Staatsbosbeheer zijn er goede redenen voor het kappen van bomen in natuurgebieden. Hierbij denkt men aan de concurrentie tussen bomen om licht en ruimte, wat kan leiden tot het verdwijnen van soorten. Daarom kan verdunnen soms helpen om de vitale bomen meer kans te geven om groot te worden.
Uitspraak rechtszaak gedragscode bosbeheer
De site van de Bomenbond geeft aan dat de Rechtbank Gelderland op 19 december 2024 een baanbrekende uitspraak heeft gedaan die de toekomst van de bossen ingrijpend beïnvloedt. In haar uitspraak heeft de Rechtbank het ministeriële goedkeuringsbesluit voor de ‘Gedragscode Soorten beschermen Bosbeheer’. Volgens de site komt hierdoor een einde aan de vrijbrief waarmee bosbeheerders jarenlang ongestraft bomen mochten kappen en kwetsbare natuur konden vernietigen. De uitspraak brengt met zich mee dat bosbeschermers juridische slagkracht krijgen om natuurverwoesting in Nederland te stoppen.
In haar uitspraak heeft de Rechtbank geoordeeld dat de Gedragscode onvoldoende heeft onderbouwd dat de toegestane vormen van kap – onder meer groepenkap en schermkap – noodzakelijk waren ter bescherming van de in de Wet Natuurbescherming genoemde belangen en tevens gaf de Rechtbank de conclusie dat de gedragsregels in de gedragscode de beschermde soorten niet beschermden. Daarom mocht de minister de gedragscode niet goedkeuren, waardoor het goedkeuringsbesluit werd vernietigd.
(Bronnen: Petities, Nieuwskoerier, Stichting Arnhems Peil (Facebook), Staatsbosbeheer, Haarlems Dagblad, Bomenbond)
Henny AJ Kreeft (Stichting De Groene Mantelzorger)
Onafhankelijke (Burger) Journalistiek
© Khamakar News Agency / 21.10.2026
