WAADHOEKE – De gemeente Waadhoeke heeft op de gemeentelijke site laten weten dat de Stichting Iepenwacht Fryslân (SIF) op maandag 15 juni is gestart met het opsporen van zieke Iepen. Het gaat hierbij om de jaarlijkse controle om zieke Iepen in de provincie op te sporen en is ook weer actief in de gemeente Waadhoeke. Het onderzoek – controle – duurt tot 1 oktober en hierbij kan de SIF de hulp van de inwoners heel hard gebruiken.
Opsporing zieke Iepen
Volgens de site van Stichting Iepenwacht Fryslân (SIF) is de Stichting op 16 juni gestart met de jaarlijkse opsporing van zieke Iepen binnen het werkgebied. Volgens de site laten de inspecteurs zich bij het opsporen graag helpen door bewoners in de deelnemende gemeenten. Hiervoor kan men – als men een zieke Iep in de tuin heeft staan – het aanmeldingsformulier op de site invullen en de Iep aanmelden.
Bij het aanmelden van een zieke Iep is het nodig om een aantal gegevens door te geven, zoals de datum van invullen, adres en woonplaats (van de zieke boom), het aantal zieke bomen en de eigenaar van de zieke bomen. Volgens de gegevens op de site is de SIF al meer dan 20 jaar actief om de Iep als soort te behouden en de ziekte van de boom te bestrijden in het werkgebied in de provincie Fryslân.
Dat de Stichting Iepenwacht Fryslân (SIF) al zo lang bezig is, komt door de deelnemende organisaties die in de Stichting participeren en mede door het collectieve karakter van de SIF is het mogelijk om de Iepziekte in het werkgebied beheersbaar te houden.
Monumentale Iepenlaan ‘It Bosk’
Bronnen geven aan dat de monumentale Iepenlaan ‘It Bosk’ een historische bomenstructuur is, wat gesitueerd is op de oude Middelzeedijk tussen de Fries dorpen Bitgum en Bitgummole in de gemeente Waadhoeke. Tevens is gemeld dat de eerste Iepen langs de Middelzeedijk al in 1850 zijn geplant en zijn in eerste instantie aangeplant om de harde zeewind te breken.
De laan heeft 3 rijen bomen, die samen een indrukwekkend en monumentaal geheel vormen. Er is een constante dreiging van de Iepziekte door de jaren heen, maar de bomen aan de laan zijn en worden zorgvuldig beschermd. Om dit ook mogelijk te maken voor de toekomst, is er een uitgebreid vitaliteitsprogramma opgezet.
In dit programma wordt samengewerkt door specialisten van Tree-o-Logic, GreenDMS en Flier Boomspecialisten. Volgens gegevens over de technologie wordt er gebruik gemaakt van geavanceerde bodemanalyses en ondergrondse vochtsensoren, waarmee de boom- en de bodemvitaliteit live gemonitord kan worden. Het uiteindelijke doel van de technologie is het optimaliseren van de groeiplaats zodat de bomen aan de iconische Middelzeedijk nog decennialang kunnen leven en groeien.
Resistente Iepen
Doordat in de afgelopen decennia nogal wat Iepen ziek zijn geworden, zijn deze bomen vervangen door andere soorten. De ontwikkeling op het gebied van resistente Iepen heeft ook niet stilgestaan, waardoor er meer resistente Iepencultivars beschikbaar kwamen. Hierdoor is het weer mogelijk om de laan met uitsluitend Iepen in te richten. De betrokken partijen hebben echter aangegeven dat de cultivars alleen niet voldoende is om de historische laan te behouden.
Tevens moet de groeiplaats van de huidige bomen aandacht krijgen. Hiervoor worden door de partijen Tree-o-logic en GreenDMS uitgebreide bodemanalyses uitgevoerd. Dit gebeurt onder meer door het plaatsen van bodemvochtsensoren om een continu beeld te krijgen van het vochtgehalte. De resultaten hebben geleid – in overleg met de gemeente Waadhoeke – om als eerste maatregel te werken aan verbetering van de groeiplaatsen.
Voedingsstoffen voor de bomen
Daarnaast wordt door Flier Boomspecialisten een techniek ingezet om vaste en vloeibare voedingsstoffen binnen de kroonprojectie van de bomen te brengen. De kroonprojectie is de zone op de grond die precies onder de uiterste bladranden van een boom ligt of met andere woorden is het de denkbeeldige projectie van de boomkroon loodrecht op het maaiveld. De kroonprojectie – vaak uitgebreid met een extra veiligheidszone van minimaal één meter – is van groot belang voor de bescherming van het wortelstelsel tijdens onder meer bouw- en graafwerkzaamheden.
De specialisten geven aan dat binnen deze kwetsbare zone zich de meeste haarwortels bevinden, die essentieel zijn voor de opname van water en voedingsstoffen, Schade, grondverdichting – onder meer door zware machines – of graafwerkzaamheden in de kroonprojectie kunnen leiden tot ernstige schade of zelfs helemaal afsterven van de boom.
Tijdens het inbrengen van de vaste en voedingsstoffen in de kroonprojectie, zal ook de bodem plaatselijk losgemaakt maken met luchtdruk om de verdichting van de grond te verminderen. De gegevens geven aan dat met de combinatie van bodemonderzoek, monitoring en groeiplaatsverbetering de samenwerkende partijen de vitaliteit van de bomen én de bodem willen versterken om op die manier het behoud van de monumentale Iepenlaan op de Middelzeedijk te ondersteunen.
(Bronnen: Gemeente Waadhoeke, SIF Collectief, GreenDMS, Boomzorg)
Henny AJ Kreeft (Stichting De Groene Mantelzorger)
Onafhankelijke (Burger) Journalistiek
© Khamakar News Agency / 09.07.2026
