ASSEN – De provincie Drenthe heeft het ‘Ontwerp Natura 2000 beheerplan Holtingerveld van 2026’ ter inzage gelegd van 20 april tot en met 31 mei. Op de provinciale site kan men meer lezen en de documenten inzien, waarbij men kan kiezen in een zeer uitgebreid document en een zogenaamde publieksvriendelijke versie – die overigens iets prettiger te lezen is. In het artikel over het natuurgebied Holtingerveld, begint de provincie over de Havelterberg.
Natuurgebied Holtingerveld
Volgens de provincie Drenthe is de Havelterberg het meest in het oog springende gedeelte van het zeer gevarieerde natuurgebied, waarbij de Havelterberg voor een groot deel bestaat uit relatief kalkrijke rode keileem wat de basis vormt voor de grote variatie in plantengroei in het gebied. De keileem is een slecht doorlatende laag, waardoor het gebied zeer vochtig is, zelfs boven op de berg.
De provincie meldt dat de combinatie van keileem, beheer en water zorgt voor een unieke plantengroei, waarbij men in de heischrale graslanden en heide opvallende plantensoorten kan ontdekken. Hierbij kan men denken aan de Bochtige Klaver, Knollathyrus, Kleine Bevernel, Voorjaarszegge, Gevlekte Orchis, Bosanemoon, Maanvaren en Fraai Hertshooi.
Meer naar het noordoosten ligt een heideveld – 10 meter lager – van het Ooster- en Westerzand, wat een vochtig heideveld is wat afgewisseld wordt met stuifzanden, Dennenbossen en vennen. Zo kan men er Dennenbossen vinden op voormalig stuifzand tot Eikenbossen op de Havelterberg. In het gebied liggen 2 voormalige vliegvelden waar een opmerkelijke flora zich heeft ontwikkeld met onder meer Orchidee, Maanvaren, Blauwe Knoop en vele soorten Grassen.
Natura 2000-gebied Holtingerveld
Op de site van de provincie wordt gemeld dat het Holtingerveld van belang is voor een populatie van de Habitatrichtlijnsoort Brede Geelgerande Waterroofkever, maar hiervoor zouden nog geen instandhoudingsdoelstellingen zijn geformaliseerd. Voor de Gevlekte Witsnuitlibel en de Kamsalamander schijnt dit wel gebeurd te zijn. In 2003 heeft het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit het Natura 2000-gebied Holtingerveld bij de Europese Commissie aangemeld voor bescherming onder de Europese Habitatrichtlijn.
De Europese Commissie heeft het gebied in december 2004 op de lijst van beschermde gebieden geplaatst – met de naam ‘Havelte Oost’ – onder nummer NL 9801071. Per oktober 2005 is de Europese regelgeving opgenomen in de Nederlandse wetgeving, waardoor het Holtingerveld geldt als Natura 2000-gebied, waarna in 2013 de naam is aangepast van ‘Havelte-Oost’ naar ‘Holtingerveld’. Het vorige Natura 2000-beheerplan was in 2016 opgesteld en in 2022 ongewijzigd verlengd. Op het moment van verlenging was er al de afspraak dat het zo snel mogelijk geactualiseerd zou worden.
Het Natura 2000-beheerplan voor het Holtingerveld is in 2025 geactualiseerd. Na het opstellen van de eerste plannen zijn de regels veranderd, onder meer werd in de interpretatie van de Vogel- en Habitatrichtlijn duidelijk over wat wel en wat niet mag. Vanuit het Natura 2000-beheerplan is het versterken en behouden van de natuurwaarden van het gebied Holtingerveld de belangrijkste opgave. Dit is waarom dit in de visie is vastgelegd en ook komen van de Natura 2000-instandhoudingsdoelen.
Habitattype Beuken-Eikenbossen
Volgens de provincie is het totale aangewezen gebied, dat valt onder het Natura 2000-gebied, zo’n 1.754 hectare groot. Op de site van de provincie Drenthe worden de Habitattypen genoemd, onder meer Beuken-Eikenbossen met Hulst, Oude Eikenbossen en Veenbossen. In het ‘Ontwerp Natura 2000 beheerplan Holtingerveld van 2026’ worden de typen genoemd. Gemeld wordt dat het Habitattype Beuken-Eikenbossen niet was opgenomen in eerdere gebiedsanalyses, waardoor er minder informatie over dit type beschikbaar is, dat in de komende periode aangevuld moet worden.
Volgens het beheerplan zou het mogelijk kunnen gaan om verdroogd Eiken-Haagbeukenbos, naast dat er bossen zijn die wel voldoen aan de vereisten voor het Habitattype, maar niet aan de beperkende criteria in het profieldocument. Het Habitattype heeft de kenmerken van oude Eiken- en Beukenbossen, vaak met Hulst in de ondergroei. Daarnaast wordt gemeld dat er al bos was vastgelegd op topografische kaarten van 1850. De bossen komen vooral voor op voedselarme tot licht voedselrijke zand- en leembodems, waar men ook Witte Klaverzuring, Grote Muur, Dalkruid, Hulst en Klimop en zelfs Zevenster kan vinden.
Habitattype Hoogveenbossen
In het gebied van het Holtingerveld komen Hoogveenbossen voor – met verschillende laagtes – in bos en langs de oevers van een aantal vennen. In een groot gedeelte kan men een verdroogde vorm aantreffen, waarin Pijpenstrooitje domineert in de ondergroei, maar geen of nauwelijks Veenmossen. In gebieden waar Veenmossen wel voorkomen in de ondergroei is meestal sprake van dichtgegroeide oeverzones van een ven. Op het moment dat men de registratie heeft gedaan, bleek zo’n 1.3 hectare dit Habitattype te hebben. Ondertussen blijkt dat het oppervlakte Hoogveenbossen is toegenomen tot 2.8 hectare.
Aangezien er een toename was van Berkenopslag te vinden bij Armveen heeft het Habitattype van Hoogveenbossen zich uitgebreid in de noordelijke oever en men heeft zich afgevraagd of de opslag paste binnen de kwalificaties en is daarom ook verwijderd. Daarnaast was de hele bosrand aan de zuidkant van de Havelterberg nog Hoogveenbos en wordt momenteel beschouwd als droog bos. Daarnaast zijn kleine vlakken Hoogveenbos verschenen in de bossen.
Ontwikkelingen in samenspraak
Volgens de lokale media wil de provincie de plannen met bewoners, ondernemers, terreinbeheerders en andere betrokkenen verder uitwerken. In de komende perioden moeten er gericht onderzoek en herstelmaatregelen komen voor kwetsbare soorten en deelgebieden, onder meer de Centrale Slenk of de Gevlekte Witsnuitlibel en de Kamsalamander.
Daarnaast kan de recreatie een knelpunt zijn in het gebied, zoals van wandelaars, fietsers, mountainbikers en ruiters, wat een grote druk legt op de natuur om zelfstandig te kunnen herstellen. Daarnaast zijn er vogels die op de grond broeden en er zijn Hagedissoorten in het gebied waar fietspaden liggen. Wandelpaden en honden uitlaten werken verstorend. Daarom wil de provincie inzetten op recreatiezonering, waarbij paden en routes worden aangepast of mogelijk verplaatst, om het gebied te beschermen.
(Bronnen: Provincie Drenthe, Publiekssamenvatting Beheerplan Holtingerveld 2026, Omgevingswet, RTv Drenthe)
Henny AJ Kreeft (Stichting De Groene Mantelzorger)
Onafhankelijke (Burger) Journalistiek
© Khamakar News Agency / 23.04.2026
