GILZE EN RIJEN – Net voor de verkiezingen voor de nieuwe gemeenteraden in Nederland is aandacht geschonken aan het onderwerp ‘Groen’ bij de verschillende politieke partijen die meededen aan de verkiezingen – onder meer in de gemeente Gilze en Rijen (‘Groen in de Politiek in Gilze en Rijen’). Daarnaast is in augustus 2024 gemeld dat de gemeente een min of meer digitale Bomenkaart op de site had geplaatst. Deze week kon men lezen dat de gemeente bezig is met een Boombehoudbeleid, wat gebouwd zou zijn op het Programma ‘Groen in de kernen’.
Boombehoudbeleid
De gemeente is redelijk druk bezig met het vergroenen van de gemeente, maar er is natuurlijk altijd nog wat te verbeteren. Op de gemeentelijke site is een Raadsbrief te lezen van het college aan de gemeenteraad met de titel ‘Ter inzage leggen Boombehoudbeleid’. In de Raadsbrief valt te lezen dat de gemeente – gezien het Boombeleidsplan 2021 én het ‘Programma Groen in de Kernen’ – moet komen tot nieuw beleid met betrekking tot het kappen en behoud van bomen, ook wel het Boombehoudbeleid genoemd.
Volgens de Raadsbrief is in het Programma Groen in de Kernen de conclusie getrokken dat er meer groen en met name meer bomen moeten komen in de gemeente. Dit houdt voor de gemeente in meer nieuwe aanplant, maar zeker ook het behoud van de bomen om de bomen ook ouder te laten worden. Volgens het college wil dat niet zeggen dat het kappen van bomen niet meer is toegestaan, maar het moet wel van een aantoonbaar en zwaarwegend maatschappelijk belang zijn.
Daarnaast stelt men een andere manier van compenseren voor, waardoor een hogere drempel opgelegd wordt om een (andere) afweging te maken. Dit zou allemaal staan in het (concept) Boombehoudbeleid, wat 6 weken ter inzage gelegd wordt, waarna de ingekomen zienswijzen worden verwerkt en het (aangepaste) concept beleid én nota van zienswijzen in 2026 wordt aangeboden aan de raad. Bij navraag bij de gemeente was het nog niet duidelijk of het Boombehoudbeleid reeds ter inzage lag. Mogelijk wordt hierop teruggekomen.
Groen in de kernen
Het programma over het groen heet ‘Groen in de kernen’, omdat de gemeente Gilze en Rijen bestaat uit de 4 kernen: Rijen, Gilze, Hulten en Molenschot, met in de buurt Vliegbasis Gilze en Rijen, de oude en nieuwe snelweg Tilburg – Breda en de spoorlijn Tilburg – Breda. De gemeente is ontstaan uit een lintdorp, waarvan Rijen het meest duidelijke voorbeeld was van een lintdorp.
De gemeentelijke site laat lezen dat er een digitale Bomenkaart is, waar de inwoners kunnen zien welke bomen er in de straat staan en die onder het beheer van de gemeente vallen, wat ruim 17.000 bomen zijn. De gemeente geeft aan dat men op de Bomenkaart de locatie van elke boom kan terugvinden, men kan zien hoe oud de boom is en welke soort het is.
Openbare groen in Programma Groen in de Kernen
Het Programma Groen in de Kernen gaat over het openbare groen in de kernen – volgens de gemeente: de bebouwde kommen – van de gemeente Gilze en Rijen. Middels het programma gaat de gemeente in op de ontwikkeling van het groen en de ambities hiervoor. Het programma is van december 2025 – mogelijk een aangepaste versie – en is in de gemeenteraad van december, samen met een lijst van zienswijzen in de gemeenteraad besproken. In Hoofdstuk 2 ‘Groen doet ertoe’ wordt verwezen naar het Programma Mooi Nederland (initiatief van het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening), waarbij het gaat om groen in en om steden en dorpen die bijdragen aan een gezonde, klimaatbestendige en prettige leefomgeving voor mens en dier.
Een van de meest interessante zaken is hoofdstuk 3.1 waar gesproken wordt over de ambities. De gemeente Gilze en Rijen heeft de ambitie dat elke kern in 2050 voldoet aan de 3 – 30 – 300 regel, wat inhoudt dat elke inwoner vanuit de woning zicht heeft op 3 bomen, dat er minimaal 30 procent kroonbedekking is in elke wijk en dat binnen 300 meter van de woning een openbaar groen te vinden is. Volgens de uitleg moet hiervoor grote inspanningen worden gedaan en in 2035 wil de gemeente al 10 procent meer groen hebben.
Regel 3 – 30 – 300 in Gilze en Rijen
De gemeente heeft in juni 2025 een ‘0-meting’ laten uitvoeren ten opzichte van de 3 – 30 – 300 regel om te zien hoe de gemeente ervoor staat. Uit de resultaten is gebleken dat voor de 3-regel de gemeente een score heeft gekregen van 69 procent. Dit houdt in dat bijna 70 procent van de woningen zicht heeft op 3 grotere bomen. Voor alle 3 categorieën is de ambitie om in 2050 op 100 procent te komen. De gemeente heeft laten weten, dat men meer bomen moet planten om een hoger percentage te kunnen bereiken, waarbij de bomen – nieuwe en huidige – de mogelijkheid moeten krijgen om uit te groeien tot grotere bomen.
Bij de 30-regel spreekt het programma over het feit dat men heeft gekeken naar panden waarbij sprake is van 30 procent boomkroonbedekking. Misschien had men in het algemeen moeten kijken – via drone of luchtfoto’s – naar de boomkroonbedekking per wijk. In ieder geval wordt gemeld dat maar 14 procent van alle panden voldoet aan deze regel. Daarom heeft men gekeken naar een andere berekening en dat is minder boomkroonbedekking. Hieruit blijkt dat zo’n 43 procent op meer dan 20 procent boomkroonbedekking zit en 99 procent op meer dan 10 procent.
Voor het deel van de 300-regel is naar voren gekomen dat 55 procent van de panden voldoen aan deze regel, wat inhoudt dat er binnen 300 meter afstand een grotere openbare groen locatie beschikbaar is. Meestal wordt hierbij een park bedoeld.
Maar bij het beter bekijken van de Bomenkaart, zijn er grote verschillen te zien tussen de wijken. Zo zijn er in het gebied van de Rembrandtlaan veel bomen te vinden, maar is het gebied niet ingericht als een park – overigens waarvoor ooit een vraag bij de gemeente is neergelegd -. Volgens de Bomenkaart staan er in de Stationsstraat 6 Gewone Haagbeuken, 1 Gewone Plataan en 1 Witte Berk. Op zich is dat niet heel veel, maar daarna is in de Hoofdstraat een heel groot stuk te vinden, waar helemaal geen bomen te vinden zijn. Dit geldt ook voor de Eisenhowerstraat.
Daarnaast mag de vraag gesteld worden, waar die grotere bomen staan, die ouder mogen en kunnen worden – zoals in de Pastoor Gillisstraat waar Amerikaanse Lindes staan van 1963 en de Taxushaag van 1960 in de Julianastraat en aan het eind van de Julianastraat (bij het begin van de Kampstraat) nog een enkele Amerikaanse eik van 1927. Daarnaast is het ook van groot belang te weten waar de ‘grotere openbare groen locaties’ gesitueerd zijn.
(Bronnen: Gemeente Gilze en Rijen, Gemeenteraad Gilze en Rijen, Khamakar News Agency)
Henny AJ Kreeft (Stichting De Groene Mantelzorger)
Onafhankelijke (Burger) Journalistiek
© Khamakar News Agency / 02.04.2026
