HILVARENBEEK – In de Commissie Ruimte van de gemeente Hilvarenbeek van 12 februari werd het nieuwe ‘Groenbeleidsplan Groen, bomen en zandpaden’ behandeld om het terug te laten komen op de Raadsvergadering van 26 februari. De fractie van HOI Werkt heeft reeds gemeld dat de waardevolle bomenlijst voor het laatst op 22 januari 2018 is aangepast en dat deze lijst opnieuw bekeken moest worden. Ook de fractie van het CDA heeft vragen gesteld over waardevolle bomen.
Groenbeleidsplan Hilvarenbeek
De gemeentelijke site van de gemeente Hilvarenbeek heeft 2 documenten over het Groenbeleidsplan Hilvarenbeek, te weten een Presentatie ‘Groenbeleidsplan Hilvarenbeek Groen, Bomen en Zandpaden Januari/Februari 2026’ en ‘Groenbeleidsplan Groen, bomen en zandpaden’. Om dit alles door te nemen, is er wel even tijd voor nodig, wat makkelijker gemaakt kan worden, door de presentatie eerst door te nemen.
In de presentatie wordt gemeld dat Het Groenbeleidsplan nodig is in het kader van klimaatverandering, dat de biodiversiteit onder druk staat – zoals bij vele gemeenten -, dat het oude plan van 2018 aangepast moet worden in het kader van de vernieuwingen op het gebied van normen, richtlijnen en handvatten, waarbij men tevens in lijn wil komen met de omgevingsvisie.
Wethouder Cathy Noordergraaf-Jansen heeft in het voorwoord van het officiële Beleidsplan laten weten dat de gemeente Hilvarenbeek trots is op de groene leefomgeving, waarbij groen een esthetische waarde heeft én een cruciale rol speelt in het welzijn van de bewoners, het behoud van de biodiversiteit en de aanpak van klimaatverandering. Met het plan wil de gemeente een samenhangend en toekomstbestendig beleid ontwikkelen waarin groen, bomen en zandpaden elkaar versterken.
Het belang van groen, bomen en zandpaden
Volgens het plan hecht de gemeente Hilvarenbeek grote waarde aan het groen, de bomen en de zandpaden van de gemeente als dragers van de leefomgeving. De aangehaalde onderwerpen versterken de biodiversiteit, bieden verkoeling en wateropvang, hebben cultuurhistorische waarde en nodigen uit tot recreatie. In het plan wordt aandacht geschonken aan bomen, die onmisbaar zijn in de leefomgeving en flink wat functies vervullen.
Daarna is de cultuurhistorische betekenis van de bomen groot, omdat ze historische routes en plaatsen markeren, waardoor ze een tastbare verbinding vormen met het verleden. De gemeente geeft aan dat met name Lindes en Eiken beeldbepalend zijn, waarbij de Lindes de structuur van de dorpen accentueren en de Eiken een karakteristieke rol spelen in het buitengebied. Tevens dragen bomen bij aan de biodiversiteit, mede doordat ze voedsel en leefruimte bieden aan planten- en diersoorten, waardoor ze – volgens de gemeente – een cruciaal onderdeel vormen van het stedelijk groen.
Specifieke normen Bomen
De gemeente heeft in haar plan melding gedaan van specifieke regels en technische normen, waarbij men onder meer kan denken aan de zorgplicht en de aansprakelijkheid voor bomen. Deze staan in het Burgerlijke Wetboek, net zoals de erfgrensregels voor bomen (2 meter afstand). Daarnaast is een omgevingsvergunning nodig om bomen te kappen met een stamomtrek groter dan 90 centimeter (Bron: Boombeleid 2016; APV-Fysieke Leefomgeving). Voor aanleg, inspectie en beheer van gemeentelijke bomen wordt het Handboek Bomen van het Norminstituut Bomen gebruikt (Bron: Handboek Bomen (via gemeente Hilvarenbeek)). Tevens is er een Handboek Kabels en Leidingen Hilvarenbeek waar men de minimale graafafstanden, bescherming van wortels en verplichte werkplannen kan vinden en tenslotte wordt rekening gehouden met richtlijnen zoals gesteld door CROW voor boombeplanting langs wegen. Alles is netjes vastgelegd voor de medewerkers die bezig zijn met het ‘beheer van bomen’.
In de Presentatie wordt gemeld dat de gemeente 15 doelstellingen heeft – en geeft als voorbeeld “Het sparen en beschermen van bomen en groen bij werkzaamheden, projecten en beheer en onderhoud” – en 34 beleidsuitgangspunten – waarbij het voorbeeld “Behoud van gemeentelijke bomen bij ruimtelijke projecten en initiatieven is het uitgangspunt. Indien behoud niet mogelijk is, wordt onderzoek gedaan naar verplantbaarheid” wordt gegeven. Daarnaast spreekt Hilvarenbeek over 20 acties en 15 ontwikkelpunten die verspreid worden over 10 jaar.
Voorbeelden bij ‘Acties’ die genoemd worden, zijn onder meer 50 bomen per jaar erbij – wat overigens echt niet veel is -, 1 toekomstboom per buurt realiseren – ook niet echt veel te noemen – en de Bomenlijst elk jaar actualiseren. Op zich is deze laatste een nobel streven, maar is echt achter de feiten aanlopen. Elke mutatie moet meteen verwerkt worden, waarbij men een actuele, actieve, digitale kaart moet hebben – zoals een geoJson – die ook openbaar is, zodat elke bewoner kan zien wat er gebeurt in de buurt of wijk.
Bij de ontwikkelpunten spreekt de gemeente over het opstellen van een verkeersbesluit voor de zandpaden; functies van bomen en beplanting per locatie bepalen en de bomenlijst herzien. Ook deze laatste 2 kunnen / moeten direct verwerkt worden in een bestand en dan via de kaart openbaar gemaakt worden. In eerste instantie is het iets meer werk, maar in de toekomst zal dit tijd besparen, mede gezien dat jaarlijkse mutaties meer tijd innemen en dat er mogelijkheden zijn om mutaties kwijt te raken en dat mensen met vragen niet geholpen kunnen worden.
Bomennorm opstellen
Volgens het Groenbeleidsplan heeft de gemeente 24.000 individueel geregistreerde straat- en laanbomen, waarbij in een overzicht (Figuur 2) een aantal bomen per wijk als boomkroonbedekkingspercentage wordt weergegeven. In hoofdstuk 5.3.1 wordt gesproken over de Bomennorm. Volgens de gemeente Hilvarenbeek ligt de focus tegenwoordig niet op het aantal bomen, maar meer op de groene waarde, die uitgedrukt wordt in boomkroonvolume of boomkroonbedekking.
Boomkroonvolume is dan het gemiddeld aantal kuub bladerdak per m2 en de boomkroonbedekking het gemiddeld percentage oppervlak bladerdek per wijk. In het land wordt steeds vaker de 3 – 30 – 300 regel gehanteerd om te bepalen hoe boomrijk en dus hoe gezond de leefomgeving is. In Hilvarenbeek is het onderdeel 30 procent per wijk onderzocht, waaruit kwam dat in geen enkele kern het boomkroonbedekkingspercentage hoger is dan 30 procent, waarbij het centrum van Esbeek met 14 procent het laagst is.
(Bronnen: Gemeenteraad Hilvarenbeek, Khamakar News Agency)
Henny AJ Kreeft (Stichting De Groene Mantelzorger)
Onafhankelijke (Burger) Journalistiek
© Khamakar News Agency / 18.02.2026
