LELYSTAD – Het afschieten van Edelherten in de Oostvaardersplassen is elk jaar een punt van discussies, Statenfracties die vragen stellen en natuurorganisaties die rechtszaken aanspannen tegen de verleende vergunning. Deze week heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State de eerder door de provincie Flevoland verleende ontheffing vernietigd in een uitspraak op 11 februari.
Populatie terugbrengen naar 500 dieren
Het afschieten van Edelherten in de Oostvaardersplassen – om het aantal dieren ‘binnen de grenzen te houden’ – is reeds lange tijd een onderwerp van vele en felle discussies tussen de politiek, Gedeputeerde Staten, Staatsbosbeheer en natuurorganisaties. In februari 2023 hebben de fracties van GroenLinks en de Partij voor de Dieren vragen gesteld in de Provinciale Staten van Flevoland over het afschieten van de dieren. Daarnaast hadden de Stichting Fauna4Life en de Stichting Dierbaar Flevoland voor de Raad van State geëist dat het afschieten van de Edelherten onmiddellijk zou stoppen.
Provincie Flevoland had aan het eind van 2023 de vergunning verleend om vanaf januari 2024 tot en met december 2028 Edelherten af te schieten, waarbij het doel was om de populatie op 500 dieren te krijgen en te houden. De Stichting Aanpak Misstanden Natuurbeheer (Stamina) had tegen het besluit van de provincie beroep aangetekend. In 2025 werd een uitspraak gedaan door de Raad van State over het voorkomen van inteelt. In de uitspraak werd het oordeel door de rechter gedaan dat de provincie Flevoland duidelijker moest uitleggen hoe inteelt voorkomen kan worden binnen de groep als er elke winter dieren worden afgeschoten.
Vernietiging van ontheffing
De hoogste bestuursrechter heeft op woensdag 11 februari de ontheffing voor het terugdringen van het aantal Edelherten tot 500 dieren in de periode van 2024 tot 2028 vernietigd. De provincie Flevoland heeft – volgens de provincie – het afschieten van de Edelherten stilgelegd. Volgens de Raad van State moet Gedeputeerde Staten van Flevoland opnieuw een besluit nemen op de aanvraag van Stichting Faunabeheereenheid om Edelherten te mogen doden in de Oostvaardersplassen en de gebieden daaromheen.
De Afdeling bestuursrechtspraak had in juli 2025 een zogenoemde tussenuitspraak in deze rechtspraak gedaan, die aangespannen was door Stamina. In deze tussenuitspraak werd melding gemaakt dat het College van Gedeputeerde Staten van Flevoland niet aannemelijk had gemaakt dat ‘een populatie van 500 Edelherten in de Oostvaardersplassen voldoende genetisch divers zou zijn’. De provincie kreeg de opdracht om binnen 16 weken een nieuw besluit te nemen.
Gedeputeerde Staten kwam in september 2025 met het voorstel om aan de ontheffing 5 extra voorschriften toe te voegen. Een van de voorschriften was een wetenschappelijk onderzoek te laten uitvoeren naar de genetische diversiteit van de populatie Edelherten in de Oostvaardersplassen. Volgens de regionale media heeft de provincie Flevoland niet voldoende duidelijk gemaakt wat de effecten zouden zijn van het afschieten van de dieren op de ‘gunstige staat van instandhouding’ van de groep van Edelherten.
Resultaten onderzoek afwachten
De Afdeling bestuursrechtspraak heeft geoordeeld dat de uitkomst van het wetenschappelijk onderzoek afgewacht moet worden, voordat het College van Gedeputeerde Staten een ontheffing voor het afschieten van de Edelherten in de Oostvaardersplassen had mogen verlenen. Dit heeft te maken met de Wet Natuurbescherming die heeft aangegeven dat alleen ontheffing mag worden verleend, als er geen afbreuk wordt gedaan aan het streven de populatie in het gebied in een ‘gunstige staat van instandhouding’ te laten voortbestaan.
In de uitspraak van de Raad van State wordt tevens gemeld dat eerst aan de vereiste moet worden voldaan, voordat maatregelen om schade aan de populatie Edelherten te voorkomen als voorschrift aan de ontheffing kunnen worden verbonden. Voordat de ontheffing kan worden verleend, moet er wetenschappelijk onderzoek naar de gevolgen van het afschieten tot een doelstand van 500 voor de genetische diversiteit van de populatie Edelherten in de Oostvaardersplassen worden uitgevoerd.
Tevens mag de beoordeling of aan dat vereiste wordt voldaan niet afhangen van toekomstige en dus onzekere resultaten van een onderzoek, nadat het afschieten is begonnen. Daarom heeft de Afdeling bestuursrechtspraak de eerder verleende ontheffing vernietigt én moet het College van Gedeputeerde Staten van de provincie Flevoland opnieuw een besluit nemen op de aanvraag om de Edelherten te mogen afschieten.
Groei aantal dieren
Volgens de regionale media waren in de zomer nog zeker 750 Edelherten aanwezig in de Oostvaardersplassen. Eerder had de provincie Flevoland gemeld dat zonder ingrijpen de populatie binnen 1 jaar zou kunnen uitgroeien tot ruim 1.000 dieren. Een woordvoerder van de provincie heeft in de media laten weten dat de ontheffing tot 11 februari van kracht is geweest – tot de vernietiging van de ontheffing – en dus dat er tot die datum dieren zijn afgeschoten. Volgens de gegevens zouden er nu nog 600 Edelherten leven in het gebied en dat er dus ongeveer 150 dieren zijn afgeschoten.
Op 11 februari heeft Gedeputeerde Staten een Mededeling uit laten gaan over de uitspraak van de Raad van State, waarin onder meer wordt gemeld dat het afschieten van de Edelherten in de Oostvaardersplassen per direct is stopgezet door Staatsbosbeheer. Tevens wijst het College naar een wetenschappelijk onderzoek naar de genetische diversiteit van de Edelherten in het gebied, waarvan de uitkomsten uiterlijk op 1 augustus beschikbaar zullen zijn. Het onderzoek is inmiddels gestart, waarbij de monstername is afgerond en op dit moment vindt de wetenschappelijke analyse plaats. Op basis van de uitkomsten van het genetisch onderzoek hoopt de provincie snel een nieuwe beslissing te kunnen nemen op de aanvraag voor het afschieten van de Edelherten in de Oostvaardersplassen.
(Bronnen: Provinciale Staten Flevoland, Raad van State, Stichting Stamina, Zeewolde Actueel, Omroep Flevoland, Khamakar News Agency)
Henny AJ Kreeft (Stichting De Groene Mantelzorger)
Onafhankelijke (Burger) Journalistiek
© Khamakar News Agency / 12.02.2026
