GILZE EN RIJEN – Nog steeds is er niets bekend over Kampstraat 2 – 4 in Gilze en Rijen en de medewerking van verschillende instanties is ook niet optimaal. Dat betekent dat er maar weer gedoken is in de verschillende documenten die nog steeds in ‘archief’ staan. Zo was er wat te vinden over vlieglessen op de vliegbasis Gilze en Rijen en de bekende Woningnood en de link tussen beide onderwerpen is de term ‘Kampstraat’ en het jaar 1949.
Leren vliegen en een rondleiding
De landelijke krant De Waarheid kwam op 23 mei 1947 al met een artikel ‘Leren vliegen met Opa en Ome Keesje’, waarbij de namen staan voor zogenaamde kisten (vliegtuigen). Men ging vliegen of leren vliegen vanaf vliegbasis Gilze en Rijen, beter gezegd vanaf de Rijksluchtvaartschool op de vliegbasis, Deze opleiding was opgericht op 1 januari 1946 en men kon op de vliegbasis Tiger Moths zien, Harvards en de Beechcrafts. Tijdens de opleiding en de rondleiding kon men lopen door de ‘Kampstraat’ op het terrein. De naam Kampstraat werd normaal gesproken met kleine letters geschreven als naam van een bepaalde weg op de vliegbasis, waaraan de eetzalen en barakken lagen.
Zo’n 2 jaar later – 25 juli 1949 – kon men in het Nieuwsblad van Friesland een soortgelijk artikel vinden met de kop ‘We bezochten de Rijksluchtvaartschool te Gilze-Rijen’. In die tijd lagen er nog bommen op het terrein en daarom was de beveiliging ook vrij hoog. Ook in dit artikel was er sprake van de naam ‘Kampstraat’ waar de hoofdgebouwen stonden, zoals die van de commandant, van de 4 assistenten van de heer Segboer – die het hoofd van de Inwendige Dienst was -, van de administratie, van het hospitaal, van de brandweer en van de politie.
Woningnood, het veelkoppige monster
Met de naam Kampstraat is het plaatje weer rond en kan er verder gegaan worden met het onderwerp van deze reeks aan artikelen. Zoals al vaker aangegeven, wordt tegenwoordig ‘gezegd’ dat de Kampstraat door het bos loopt van de Julianastraat tot de Atalanta, waarbij ook wordt aangegeven dat in 1915 de Kampstraat liep van het spoor tot aan het zogenaamde Kamp van Rijen. De site Oorlogsbronnen geeft daarbij aan dat de Kampstraat de oorspronkelijke toegangsweg was tot het kamp. Op 7 september 1915 werd het besluit genomen om de straat de naam Kampstraat mee te geven en was ook van toepassing op de straat tussen spoorlijn en het bos, totdat de huizen plaats moesten maken voor de dure bungalows van Atalanta.
In 1949 waren er nog ‘huizen’ die over waren gebleven van de bebouwing die in 1941 door de Duitsers voor het eigen personeel waren gebouwd. Dagblad De Stem kwam 8 juni 1949 met een artikel over de Kampstraat met de titel ‘Huizenblokken in Rijen … erger dan melaats’ en als ondertitel ‘Woningnood, het veelkoppig monster’. Het artikel spreekt over het veelkoppig monster ‘Woningnood’ dat te vuur en te zwaard werd bevochten, waarbij het soms lukte om ‘een van de giftige tanden uit te trekken’, wat echter meestal maar voor korte duur was.
Ruïnes waren overgebleven
Het artikel begint met een jochie van amper 2 dat in een teil zat voor de restanten van nummer 8 dat behoorde tot de puinverzameling van wat eens de ‘Siedlung’ werd genoemd. Het lachende jochie in een teil was in fel contrast met de achtergrond waar men de huizen kon zien zonder een dak en zonder vensters en dat was de grote hal waarover gesproken werd. Men kon merken dat stof, regen en tocht door de huiskamer gingen. Het werden nog huizen genoemd en er was meubilair te vinden, maar de kinderen speelden op een ondergrond van vochtig cement en ondertussen kwam de tocht binnen vanuit gaten en gaatjes door het hele huis.
Zelfs waren er huizen waar de paraplu gebruikt moest worden als het regende wat dan gezien werd als een onvrijwillige douche, waardoor men wederom een verkoudheid opliep. Natuurlijk waren niet alle huizen even slecht, maar wel minder dan men in de rest van Rijen gewend was. De huizen waren tijdens de oorlog gebombardeerd en na de oorlog ‘geplunderd’ van de huisraad en andere zaken. De krant heeft verderop in het artikel aangegeven dat men het gemeentebestuur niet de schuld moet geven van de ellende in de straat.
Tenslotte had de gemeente voor bijna niets – voor een appel en een ei – de ruïnes overgenomen van het Rijk en als eigenaar mocht de gemeente Gilze-Rijen er mee doen wat ze wilde. In 1949 was de grond niet van het Rijk en zouden er plannen klaar liggen voor verbetering van de huizen. Na de oorlog moesten de gemeentelijke machines in het land weer langzaam op gang komen en in Rijen was het niet anders. In een van de huizen werd door een huismoeder gemeld dat ze bang was om in bed te gaan liggen, daar het dak niet anders was dan een zeildoek, wat bij regen steeds verder doorzakte.
Oorlogsbuit en woningbouw
De site Heemkring Molenheide heeft over het einde van de Tweede Wereldoorlog en de Kampstraat aangegeven dat de woningen niet ‘ongeschonden’ uit de oorlog waren gekomen. Alle huizen waren beschadigd, sommige heel zwaar, andere minder. Na de oorlog kwamen deze huizen in handen van de Sectie Oorlogsbuit van het Militair Gezag, wat later van naam veranderde in Bureau Oorlogsbuit. Gezien de acute woningnood, heeft de gemeente de huizen aangekocht voor 12.000 gulden. De ondergrond werd voor een gedeelte gekocht, het andere deel werd onteigend. In 1951 was er sprake van grondverkoop in de Kampstraat aan een heer uit Gilze.
“… Het jaar 1954 is in menig opzicht een goed jaar voor de gemeente en haar inwoners geweest. De welvaart is bijna overal merkbaar toegenomen … “ Dit waren de woorden van burgemeester Van Mierlo tijdens de nieuwjaarsrede op 29 januari 1955. Volgens de burgemeester moest de gemeente het accent leggen op de zorg voor doeltreffend onderwijs, op ruime gasvoorziening, op water en elektriciteit, op woningbouw, op riolering en aanleg en verbetering van straten en wegen. Volgens het artikel werd er niet gesproken over de Kampstraat, behalve tijdens de rondvraag, waar men vroeg naar gasaansluiting in de straat, wat mogelijk zou kunnen zijn.
Het zoeken naar informatie over de nummers 2 en 4 gaat door.
(Bronnen: De Waarheid / Delpher, Nieuwsblad van Friesland / Delpher, Dagblad De Stem / Delpher, Nieuwsblad van het Zuiden / Delpher, Heemkring Molenheide, Oorlogsbronnen, Wiki Brabant)
Henny A.J. Kreeft
Onafhankelijke (Burger) Journalistiek
© Khamakar News Agency / 11.02.2026
