AMERSFOORT – Enkele dagen geleden kwamen de regionale media met het bericht dat het bos Nimmerdor waarschijnlijk binnenkort beter de naam Immerdor kan krijgen, als de gemeente Amersfoort doorgaat met het kappen van kerngezonde bomen die er al een halve eeuw of langer staan. Volgens het artikel is de gemeente bezig met het ‘onbesuisd kappen’ van gezonde Amerikaanse eiken, Douglas Sparren en Beuken. Het bericht is meegedeeld aan wethouder Johan van Lammeren middels een brandbrief door lokale natuurbeschermers.
Stadsbos Nimmerdor
Het bos Nimmerdor is een 200 jaar oud stadsbos aan de zuidkant van Amersfoort wat eigenlijk meer met rust gelaten moet worden. Volgens de organisaties die de brandbrief aan de wethouder (van de Partij voor de Dieren) schreven, zou de grote kap van bomen niet alleen een verlies zijn van monumentale bomen, zoals Eiken, Sparren en Beuken, maar ontstaan er ook enorme gaten in het kronendak van het bos, waardoor hitte vrij spel krijgt en de bosgrond kan uitdrogen.
De gemeentelijke site Amersfoort laat weten – mogelijk een oud artikel – dat de gemeente het bosgebied Nimmerdor en Oud Leusden beheert in nauw overleg met een groep betrokken bewoners, die gezamenlijk de schouwgroep wordt genoemd. Het artikel spreekt over een groep vrijwilligers die om de week bezig zijn om de jonge uitlopers van de Amerikaanse Eik weg te halen. Hierbij wordt bewust de Amerikaanse Eik verwijderd, waarna eens per jaar nieuwe boompjes worden geplant.
Evaluatie bosbeheer Nimmerdor
De gemeente Amersfoort heeft in het artikel gemeld dat het bosbeheer in Nimmerdor in 2017 is geëvalueerd, waarna het advies ‘De beuk erin’ kwam en gekozen werd voor een meer gematigde aanpak van de Amerikaanse Eik en de Amerikaanse Vogelkers. Volgens de evaluatie zou er veel bereikt zijn in het terugdringen van het aandeel Amerikaanse Eik en Amerikaanse Vogelkers. Daarnaast hadden betrokken inwoners laten weten dat de aanpak te fors en te snel was.
Dat betekende voor de gemeente dat men met een meer geleidelijke werkwijze zou gaan werken, wat onder meer inhield dat de Amerikaanse Eik en Amerikaanse Vogelkers in toom gehouden zou worden, zodat de jonge Beuken – de aanwezige en de aanplant – meer ruimte zouden krijgen, net als andere schaduwboomsoorten. Tevens zou het onderhoud geleidelijker worden en kwam er meer nadruk te liggen op de beleving van het bos. Hierbij zouden de vrijwilligers belangrijker worden bij de nazorg van eerdere bosvakken en de aanplant van jonge Beuken.
Gevolgen desastreus
Niet alleen is de kap van de bomen desastreus bij hitte, maar zeker ook bij natte periodes, waarbij een intact kronendak als een soort paraplu fungeert en het hemelwater opvangt. Hierdoor wordt de bodem – de bosgrond – niet compleet doorweekt, maar door de kap van de bomen krijgt de regen gewoon vrij spel. De schrijvers van de brandbrief zijn regelmatig te vinden in het bos Nimmerdor en zagen daar in delen van het gebied van het historische landgoedbos – zo’n 48 hectare – dat regelmatig de ene forse boom na de andere gekapt werd of werd voorzien van een ‘ring aangebracht door een kettingzaag’, waarna door de zaagsnede de voedselopname wordt gestopt, waardoor de boom binnen zo’n 3 jaar zal afsterven.
De schrijvers zijn door het bos gelopen om te onderzoeken wat er gebeurd was en kwamen er regelmatig achter, dat er bomen gekapt waren die niets mankeerden. Zo werd een spar aangetroffen met een stamdoorsnede van minstens 1 meter en waar men aan het hout kon zien, dat de boom niets mankeerde. Met andere woorden: er zijn gezonde bomen gekapt. Tevens werd opgemerkt dat er niets overblijft van het mooie bos, waar vele bomen waren te vinden en waar vele dieren leven. Van sommige dieren, zoals de boommarter, was het te laat en kon het dier niet genoeg beschutting meer vinden.
‘Dood hout doet leven’
De schrijvers van de brandbrief hebben tevens laten weten dat de gemeente een verkeerd beleid hanteert als men uitgaat van ‘Dood hout doet leven’. Gemeld door de schrijvers is dat dit beleid alleen maar zal gelden als bomen via een natuurlijke weg afsterven, waarbij het organische proces insecten en de grond van de bodem zal voorzien van voeding. Daarentegen zullen bomen die gekapt of geringd worden, nog vol stikstof zitten en zijn amper voedselrijk. Aangezien dit jaar na jaar gebeurt in het bos Nimmerdor, zal het effect alleen opbouwen, waardoor het bos verzwakt en minder kans heeft om te overleven.
Daarnaast geeft men ook aan dat de gemeente de Amerikaanse Eik als een vijand ziet, omdat het een exoot is. Hierdoor worden deze Eiken op grote schaal gekapt en vervangen door inheemse soorten. Echter door de werkwijze zullen de jonge Amerikaanse Eiken zich sneller verspreiden, daar de grond vol zit met zaden van de gekapte bomen en daar zal niet tegenaan te rooien zijn. Daarnaast blijkt er hout meegenomen te zijn, wat kan duiden op diefstal van gemeente-eigendommen. De wethouder heeft daarnaast laten weten dat hij het niet eens is met de uitputting van het bos door het kappen van de Amerikaanse Eiken, daar er ruimte wordt gemaakt voor andere soorten. Op die manier zou de biodiversiteit worden vergroot.
In 10 jaar ontdoen van Amerikaanse Eik
De fractie van GroenLinks gaf in december 2015 aan dat er een grote kap van bomen plaatsvond in Nimmerdor. Volgens het bericht op de site van de fractie zou de gemeente Amersfoort in 10 jaar het bos proberen te ontdoen van de Amerikaanse Eik en Amerikaanse Vogelkers. Volgens het artikel zouden deze soorten langzaam het bos overnemen, waardoor de natuurwaarde zou dalen. De fractie wil dat de natuurwaarde verhoogd moet worden en daarom zal het onvermijdelijk zijn dat er bomen gekapt moeten worden en vervangen door nieuwe bomen.
Daarentegen is de fractie van GroenLinks van mening dat het tempo veel te hoog is en daarom naar beneden moest, want het hoeft allemaal niet in 10 jaar. De natuur moet de kans krijgen om zich te herstellen, waardoor ook de kans aanwezig is dat dieren het bos niet zullen verlaten. Door de flinke kap en de snelheid van de kap zal het bos er niet uitzien als een bos en als men meer tijd zou nemen, zou het bos er beter uitzien. De fractie zou in 2015 een motie hebben ingediend, maar de meerderheid van de gemeenteraad had geen problemen met de snelheid van kappen.
Sprookjesachtig Nimmerdor
Volgens de site van IVN Amersfoort is Nimmerdor sprookjesachtig met bomen en lanen met een rijk verleden. Het is een waardevol natuurgebied wat eigendom is van de gemeente Amersfoort en toegankelijk voor het grote publiek. Het blijkt tot het eind van de 19e eeuw een onderdeel te zijn geweest van het landgoed Nimmerdor, een particulier gebied en aangelegd door Everard Meijster in de 17e eeuw. Er is – naast het toegankelijke bos – aan de oostkant nog 20 hectare met een particulier gedeelte waarop historische gebouwen staan en dit deel is een rijksmonument.
De lanenstructuren van Nimmerdor zijn karakteristiek wat duidelijk naar voren komt in het ‘overgebleven deel’ van het sterrenbos. Volgens de gegevens van IVN zijn de lanen met Zomereiken zo’n 80 tot 120 jaar geleden aangelegd en de lanen met Beuken mogelijk wel 150 jaar geleden. Daarnaast staan in het bos oude Dennen die al 200 jaar oud zijn en behoren tot de oudste bomen van de Utrechtse Heuvelrug. Op het moment van het artikel werd al melding gemaakt dat een gedeelte van de typische naaldbomen werden vervangen door een bos van Eiken en Berken.
(Bronnen: Gemeente Amersfoort, De Gelderlander, Tijd voor Amersfoort, Amersfoort GroenLinks, IVN afdeling Amersfoort)
Henny AJ Kreeft (Stichting De Groene Mantelzorger)
Onafhankelijke (Burger) Journalistiek
© Khamakar News Agency / 05.02.2026
