HEYTHUYSEN – De Nieuwe Limburger (09.09.1960) gaf in een klein artikel aan dat de Stichting Gezondheidsdienst voor Dieren in Limburg haar Algemene Ledenvergadering zou houden op 20 september in het Landbouwhuis. Volgens de agenda zouden de gebruikelijke onderwerpen worden behandeld, naast een bespreking over tbc-bestrijding en de Abortus Bangbestrijding. Volgens het bericht werd de Ledenvergadering van de Gezondheidsdienst in Roermond gehouden.
Roermond of Heythuysen
In de Nieuwe Limburger (07.12.1963) gaf in een groot artikel aan hoe de Gezondheidsdienst voor Dieren is ontstaan en die op dat moment vanuit de vestiging Heythuysen werd gerund. Deze vestiging was een landelijke villa met voor-oorlogse afmetingen en de optimistische naam Sonnenhuys. Het blijkt dat in 1925 al zuivelfabrieken in Limburg en oostelijk Noord-Brabant verenigingen hadden opgericht die de tbc-bestrijding onder runderen opgepakt hebben. Dit werd gedaan omdat de Tuberculosebacil makkelijk van het vee kon ‘overstappen’ op de mens en andersom. Prof. De Jong kon in de Tweede Wereldoorlog zijn werk afronden, wat heeft geleid tot de 11 provinciale Gezondheidsdiensten voor Dieren.
In 1958 werden er advertenties geplaatst in de lokale media, op zoek naar personeel, zoals een ‘Topfunctionaris’ in het Limburgsch Dagblad (van 20.06.1958). De Gezondheidsdienst voor Dieren In Limburg ging in 1945 op zoek naar een pand in Roermond, maar door de oorlog was er geen onbeschadigd pand te vinden. Burgemeester Mertens stelde de serre van zijn woonhuis in Heythuysen ter beschikking voor het laboratorium en het kantoor werd gevestigd in café ‘Op den Drinck’ waardoor de dienst aan de slag kon met Dr Tacken als nieuw benoemde directeur.
Het bleek dat het – voor die tijd – een goed uitgerust laboratorium werd, een zeer modern geoutilleerd en buitengewoon model en efficiënt gebouw. Naast de bekende onderzoeken werd ook onderzoek gedaan naar Trichomonas onder de microscoop, waren er veel kadavers voor de sectiezaal, melk- en bloedmonsters werden onderzocht, drinkwater werd onderzocht. Het hele pand was voorzien van moderne apparatuur, onder meer in het bacteriologisch en in het chemisch laboratorium, zoals broeikasten, miniatuurcentrifuges, spectrofotometer met vlamfotometer, pH-meter en een entkast. Maar de trots van het laboratorium was de microscoop van prof. dr. F. Zernike.
In een editie van 21.04.1962 had De Nieuwe Limburger gemeld dat de Gezondheidsdienst voor Dieren op 1 maart 1959 van start was gegaan – de mogelijkheid is dat het hierbij over een gedeelte ging van de onderzoeken, onder meer in de varkensgezondheidszorg. Daarnaast was er sprake van de promotie van Dr Tacken – directeur van de Gezondheidsdienst voor Dieren in Limburg – tot doctor in de Veeartsenijkunde op 27 november 1947 met het proefschrift ‘Een studie betreffende de neutraliteitsregulering bij enkele stofwisselingsziekten van paard en rund’.
Runder tbc daalt in Limburg
Ondertussen werd er onderzoek gedaan – volgens de Gazet van Limburg (31.10.1951) door organisaties naar een nieuw serum tegen Mond- en Klauwzeer door het Mond-en Klauwzeerinstituut te Amsterdam. Hiervoor werd het bekende (oude) serum gemengd met een speciaal preparaat en de resultaten bleken positief te zijn. Dit werd meegedeeld tijdens de vergadering van de Gezondheidsdienst door Dr Hamers, waarna de leden aandrongen om een verplichte enting op te leggen. Tevens werd er uitleg geven door de voorzitter van de Gezondheidsdienst, de heer G. Derks, over de stand van zaken over de tbc bestrijding. Uit de resultaten viel op te merken dat het aantal tbc vrije bedrijven in 1 jaar was toegenomen van 7.852 naar 8.573.
De Nieuwe Limburger (07.12.1963) wist te melden dat de dienst met Dr Tacke als directeur de taken van de tbc-bestrijdingverenigingen overnam, echter het probleem was dat van maar 4.000 veebedrijven van de 16.000 in Limburg waren aangesloten bij de verenigingen. Daarom moest de Gezondheidsdienst aan de slag om de bedrijven ‘binnen te hengelen’. Aan de andere kant bleek in 1949 dat alle veebedrijven waren aangesloten bij de Gezondheidsdienst voor Dieren. Alle 112.000 dieren werden toen onderzocht middels een tuberculine-injectie en indien ter plaatste een gezwel ontstond was het dier besmet en werd het afgemaakt. Dit plan werd in 1951 omgezet naar een 5-jarenplan om de rundveestapel tbc-vrij te krijgen.
Sluiting na fusie
Per 1 oktober 1993 werd de dienst in Heythuysen – toen nog een dependance genoemd van Noord-Brabant en Limburg – gesloten, waarna de boerenbonden in de regio het pand en de grond hebben gekocht. Men wilde de Limburgse veehouders nog service verlenen en daarom werd een ophaaldienst opgestart, die elke dag onderzoeksmateriaal ophaalde in Heythuysen, Wijlre en Ysselsteyn.
In 1994 zou sprake zijn geweest van nog 4 provinciale diensten, die daarna zouden moeten fuseren naar 1 organisatie met de locatie Deventer. Het organisatiebureau Leyer & Weerstra had hiervoor een rapport opgesteld, maar de fusie is niet zonder slag of stoot gegaan. Zo was de Ondernemingsraad van de Gezondheidsdienst voor Dieren in Zuid-Nederland (Noord-Brabant en Limburg) tegen de fusie, net als de directeur van de dienst, de heer C. Damen, waarbij in eerste instantie de andere locaties dependances zouden worden van ‘Deventer’.
(Bronnen: De Nieuwe Limburger / Delpher, Limburgsch Dagblad / Delpher, Gazet van Limburg / Delpher, RIVM)
Henny AJ Kreeft
Onafhankelijke (Burger) Journalistiek
© Khamakar News Agency / 15.01.2026
