LELYSTAD – in de laatste week van 2025 kon men lezen dat de gemeente Lelystad en Welzijn Lelystad tot een mogelijk akkoord zijn gekomen, waardoor Welzijn het beheer – en mogelijk onderhoud – van Schateiland Lelystad over zal nemen, waardoor de toekomst van deze speeltuin gewaarborgd zal blijven. De geschiedenis van deze speeltuin roept vragen op over het ‘Speeltuinbeleid’ van de gemeente Lelystad.
Perikelen en controle
Er zijn nogal wat gemeenten die een zogenaamd Speeltuinbeleid hebben of juist problemen met het beleid hebben, zoals Rijsbergen, Duiven, Almere en de perikelen in Lelystad. De gemeentelijke site van Lelystad heeft laten weten dat een aantal medewerkers van Speelplan in maart en april 2024 de buiten speel- en sportplekken in de stad hebben gecontroleerd.
Hierbij was de opzet om de plaatsen en de toestellen te bekijken, te beoordelen en foto’s te maken om een goed beeld te krijgen van de verschillende plekken. Naast de speelplekken hebben de medewerkers de omgeving bekeken, bijvoorbeeld naar de stoepen, bosjes, pleintjes, straten en parken bij een speelplek. De vraag hierbij is of ook de Speeltuin Schateiland Lelystad in de controle is meegenomen.
Onderzoek naar Speelruimtebeleid
De gemeentelijke site heeft daarna de resultaten van het onderzoek op haar site geplaatst en heeft daarbij gemeld dat de stad Lelystad groeit, waarbij passende voorzieningen horen. Zo ook voorzieningen die ervoor moeten zorgen dat kinderen en jongeren meer bewegen. Hiervoor is het nodig dat er een nieuw Speelruimtebeleid zou komen, waarbij de inwoners betrokken zijn. Overigens was het niet echt eenvoudig om het document ‘Samen beter buiten spelen – Speelruimtebeleid 2024’ te vinden.
In het artikel ‘Van ‘geen oplossing’ naar ‘eindelijk duidelijkheid’ ‘ wordt onder meer gesproken over speelplaatsen, die behandeld werd door de gemeenteraad in het ‘Bijlagenrapport meerjarenraming 2025 – Gemeente Lelystad’ te vinden, waarin onder item 757040 wordt gesproken over de speelplaatsen. De gemeente Lelystad heeft 337 speelplaatsen en 1.693 speeltoestellen in beheer en onderhoud, naast 34 zandbakken en 4 ontmoetingsplekken voor jongeren. Hiervoor is een berekening gemaakt – benodigd versus beschikbaar – waaruit blijkt dat de gemeente op dit gebied 268.700 euro tekort komt ofwel 31 procent. In item 757020 is vastgelegd dat het beheersgebouw op Schateiland in beheer is bij de gemeente Lelystad, waarbij de gemeente dagelijks onderhoud uitvoert.
Het belang van een goede speelruimte
In het document ‘Samen beter buiten spelen’ heeft de gemeente laten vastleggen dat spelen van groot belang is voor de ontwikkeling van kinderen en de vaardigheden om deel te kunnen nemen aan de samenleving. Daarom is buitenspelen gezond, draagt bij aan contacten in de wijk en biedt spelmogelijkheden die binnen niet mogelijk zijn. Daarnaast is voldoende en aantrekkelijke speelruimte ook goed voor de positieve beleving en leefbaarheid van de wijk. Belangrijk hierbij zijn de juiste inrichting, bankjes voor ouders, waardoor de speelplekken en de sportplaatsen dienen als ontmoetingsplek.
Uit het onderzoek zou zijn gekomen dat de meeste ‘speelbuurten’ beschikken over één grotere, centraal gelegen speelplek en vaak kan men binnen een straal van 200 meter van een woning 2 of 3 ingerichte speelplekken vinden. Dit zijn meestal de ‘kleine’ speelplekken, waar meestal enkele speeltoestellen te vinden zijn met een enkele speelfunctie (zoals een glijbaan of een schommel). Dit is niet van toepassing voor Hollandse Hout en Stadshart.
Daarnaast is de gemeente van mening dat er voldoende speelplekken zijn, zelfs vaak is er sprake van ‘overaanbod’ waarbij men dan aangeeft dat vergelijkbare locaties dicht bij elkaar liggen. Het bereik voor kleine speelplekken is ongeveer 200 meter en voor buurtplekken – de zogenoemde ontmoetingsplaatsen – is het bereik 500 meter. Een overaanbod – wat ontstaat als een groot deel van de woningen meerdere kleinere speelplekken of buurtplekken binnen bereik hebben – zou volgens de gemeente niet bevorderlijk zijn voor het speelgedrag van kinderen, mede door versnippering en minder contact.
Formeel speelaanbod
In Lelystad bestaat het formele speelaanbod voornamelijk uit kleine speelplekken, die ingericht zijn met speeltoestellen, waarbij weinig aandacht is besteed aan de omgeving van de toestellen. Hierbij moet men denken dat de toestellen op het gras of valdempende ondergrond zijn geplaatst, maar met weinig onderlinge interactie of met de omgeving. Hierdoor wordt weinig speelbeleving gecreëerd. Daarnaast is er weinig variatie tussen de geplaatste speeltoestellen, wat vooral zichtbaar is in de wijken waar de speelplekken zo’n 10 tot 15 jaar gelden zijn geplaatst.
Het rapport geeft aan dat de speelplekken 1 op 1 worden vervangen, waarbij nauwelijks rekening wordt gehouden met het aanbod in speelbuurt en wijk. Daarbij liggen vaak 2 of 3 gelijkwaardig ingerichte speelplekken binnen 200 meter, waarbij de buurtplekken onevenredig zijn verdeeld over de wijken. Tevens zouden er geen richtlijnen voor spelen en sporten in de openbare ruimte bij nieuwbouw en inbreiding.
Een voorbeeld
Het rapport dateert van september 2024 en daarna – maart 2025 – is een voorbeeld gegeven van een speelplek in de wijk Waterwijk. In maart zijn er foto’s gemaakt en op de foto’s kan men zien dat de speelplek zeker niet kindvriendelijk is, sterker nog daar het eerder ‘gevaarlijk voor kinderen’ genoemd kan worden. Op de foto waren losse tegels te zien op de speelplek, die op meerdere plaatsen op het speeltuintje lagen.
Daarnaast zou de omgeving niet bijgehouden zijn. Naast het feit dat er tegels los lagen, ontbraken er ook tegels. Tevens is het gebied niet voorzien van een ondergrond van houtsnippers, wat eigenlijk beter is voor een kinderspeeltuin. Daarnaast ziet het geheel er behoorlijk saai uit en is niet ‘natuurlijk’ ingericht. Omwonenden hebben regelmatig overleg gehad met de gemeente en voorstellen gedaan – ook voor meer groen – maar er wordt weinig aangepast. De vraag is of het probleem van de tegels ondertussen is opgelost en of er een overzicht is van de speeltoestellen over de gehele stad met tijdstip van plaatsing, vervanging en veiligheid.
(Bronnen: Gemeente Lelystad, Gemeenteraad Lelystad, Khamakar News Agency)
Henny AJ Kreeft (Stichting De Groene Mantelzorger)
Onafhankelijke (Burger) Journalistiek
© Khamakar News Agency / 02.01.2026
