Is bescheiden kleding genoeg? Over de jilbaab; de verplichting en de kenmerken

Een van de dingen die de islam kenmerkt zijn de islamitische kledingsvoorschriften. Voor zowel mannen als vrouwen gelden er regels betreffende de awrah, het gedeelte van het lichaam dat bedekt moet worden. Het bedekken van de awrah voorkomt niet alleen het opwekken van lust en verlangens bij het andere geslacht, maar dit voorkomt bijvoorbeeld ook ongewenste gevoelens bij het vrouwelijk geslacht, zoals jaloezie of onzekerheid.

De hikma (wijsheid) van bedekking van de vrouw blijkt dus niet alleen uit de islamitische bronnen, maar ook uit de toestand van de maatschappij van tegenwoordig. Men ziet al dat de media gedomineerd wordt door seksueel getinte beelden, maar ook de meeste maatschappelijke problemen zijn van seksuele aard.

Zie bijvoorbeeld ongewenste zwangerschappen en de veelvuldige verkrachtingen van de vrouw.Met name de bedekking van de vrouw is een vreemd concept in het westen en wordt daarom veelvuldig hevig onder vuur gezet. Voor velen staat de bedekking van de vrouw namelijk voor onderdrukking, een symbool van een mannencultuur en een gedwongen keuze. Discussies omtrent de islamitische vrouwelijke bedekking betreffen echter vaak de hoofd- of gezichtsbedekking, niet beseffende dat de bedekking van de vrouw verder gaat dan dit. De term jilbaab klinkt bij velen bekend in de oren, maar het is zelden bekend dat dit tevens een verplicht onderdeel is van de vrouwelijke lichaamsbedekking. Doorgaans wordt er zelf invulling gegeven aan de manier waarop de moslima zich hoort te kleden. Men moet echter in hoofd houden dat hetgeen wat geschikt en acceptabel is als kleding voor de moslima niet voort komt uit het menselijke logica, maar uit de Shari’a teksten. In feite heeft dit onderwerp geen diepe studie nodig, noch is het onderwerp van een wetgevende of sociale discussie binnen islam. De correcte manier waarop de moslima aan de kledingsvoorschriften kan voldoen, is duidelijk gedefinieerd in de Shari’a teksten.

De jilbaab: Verplicht of aangeraden?
De islam schrijft de vrouw voor om zich vroom te kleden en te gedragen en om hun awrah te bedekken wanneer er niet-mahram mannen bij haar in de buurt zijn. Voor de vrouw is de manier waarop zij zich moet bedekken gespecificeerd, terwijl het voor de man niet specifiek is. Dit wil zeggen dat er specifieke kledij is voor de vrouw om haar lichaam te bedekken, terwijl de man vrij is om te kiezen op wat voor manier hij zijn awrah bedekt. Hetzij met een broek, hetzij met iets anders, zolang hij de vrouw niet imiteert en zolang hij geen zijde of goud draagt. Islam heeft voor de vrouw echter specifieke kleding voorgeschreven, hierbij is het van belang om onderscheid te maken tussen privé aangelegenheden en openbare (of publieke) aangelegenheden. Hoe de vrouw haar awrah bedekt in het privé leven verschilt namelijk fundamenteel met de manier waarop zij zich moet kleden in het openbaar. Er zijn een aantal criteria waaraan de kleding van de vrouw moet voldoen in beide gevallen:
•    Het moet los zitten
•    Het mag niet doorzichtig zijn
•    Het mag niet aantrekkelijk zijn (tabarruj)
•    Het mag niet lijken op de kleding van mannen

Deze condities zijn bekend en worden door vrijwel iedereen geaccepteerd, het is hierbij dus niet nodig om dieper op deze condities in te gaan. Voor meer uitleg kan men relevante jurisprudentie boeken er op naslaan.
In het privé leven is de moslima vrij om te kiezen op wat voor manier zij haar awrah bedekt. Hetzij met meerdere kledingstukken, hetzij met een enkel kledingstuk. Zolang de gehele auwrah bedekt is, op een correcte manier (zie bovenstaande criteria) dan voldoet zij aan de Shari’a. Dit is zo, omdat de kleding in het privé leven niet gespecificeerd is door de Shari’a.
Wat betreft de kleding tijdens openbare aangelegenheden, is er een extra criterium. In de Quraan zegt Allah (swt):

يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُل لِّأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاء الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِن جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَن يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُوراً رَّحِيماً
O gij profeet zeg tot uw echtgenoten en uw dochters en de vrouwen der gelovigen dat zij iets van haar omslagdoeken (Jalabeeb) over zich laten hangen dat bevordert dat zij gekend worden zodat haar geen overlast wordt aangedaan. God is vergevend en barmhartig” (Surah Ahzaab, vers 59)

Hieruit wordt duidelijk dat de jilbaab een bevel is van Allah (swt). Ibn Kathir zegt in zijn boek Tafsir al-Quran al ‘Aziem dat uit deze vers blijkt dat ‘de Almachtige God (swt) zijn boodschapper Mohammed (saw) beveelt om de gelovige vrouwen om de jilbaab om hen heen te wikkelen, vooral zijn vrouwen en dochters’. Dat dit bevel specifiek is voor wanneer de vrouw het huis uit gaat blijkt onder andere uit de reden waarom dit vers is geopenbaard. In de tijd van jahiliyya (onwetendheid) gingen de vrije vrouwen en slavinnen zonder bedekking (d.w.z. zonder hun binnenkleding te bedekken) naar buiten. Op deze manier trokken zij mannen aan die slechte intenties met hen hadden en vervolgens waren zij slachtoffers van valse beschuldigingen. Daarom beval Allah (swt) de vrije vrouwen om zich te bedekken met een jilbaab wanneer zij naar buiten gaan (zie de tafsir van Fakhr ad-Din ar-Razi). Verder blijkt ook uit verscheidene ahadith dat de profeet (saw) het niet toestond dat de moslima zonder een jilbaab naar buiten ging.

Umm Atiyya verhaalt bijvoorbeeld:

“ We kregen de opdracht om onze menstruerende vrouwen en gesluierde vrouwen mee te brengen naar de religieuze bijeenkomsten en het aanroepen van de moslims op de twee Eid feesten. Deze menstruerende vrouwen waren niet toegestaan om de musallah (plek van gebed) te betreden. Een vrouw vroeg: “O boodschapper van Allah! Hoe zit het met iemand die niet beschikt over een jilbaab?“. Hij zei: “Laat haar een jilbaab lenen van haar metgezel.

Hieruit blijkt wederom dat de moslima verplicht is om een jilbaab te dragen wanneer zij naar buiten gaat. De profeet (saw) gebood de zuster om een jilbaab te lenen van een metgezel, wanneer zij zelf niet in het bezit is van een jilbaab; hij (saw) stond het dus niet toe dat zij het publieke domein betrad wanneer zij geen jilbaab droeg. Dit kan beschouwd worden als een qarina, oftewel een indicatie dat het tegenover gesteld niet toegestaan is, alhoewel hij dit niet in woorden heeft geuit.

Karakteristieken van de jilbaab
Nu het duidelijk is dat de jilbaab een verplicht kledingstuk is wanneer de moslimvrouw het publieke domein betreedt, moet men zich afvragen wat de vereisten zijn van een jilbaab. Als men zowel de linguïstische betekenis als de Shari’a betekenis bestudeert, dan ziet men dat in beide gevallen de jilbaab wordt beschreven als een kledingstuk, bestaande uit 1 stuk, die de thuiskleding bedekt van top tot teen. Er is een verschil in mening of de jilbaab vanaf de schouder of vanaf het hoofd gedragen moet worden, maar dit is een geheel aparte discussie die de gezichtsbedekking betreft.

Linguïstische betekenis.
Een van de manieren om er achter te komen wat er precies verstaan wordt onder de jilbaab, is door te bestuderen hoe de Arabieren in de tijd van de profeet (saw) de jilbaab beschouwden. Om er achter te komen wat zij hieronder verstonden, is het voldoende om de klassieke Arabische taal (Fusha) te bestuderen. Hieronder volgen een aantal definities van jilbaab uit klassiek Arabische woordenboeken.
In het woordenboek Lisaan al Arab van Ibn Mandhoor (d. 711), een islamitische geleerde en een linguïst van het hoogste niveau, wordt de jilbaab als volgt beschreven: “ de jilbaab is de bovenkleding, mantel of overjas. Het woord is afkomstig van het woord tajalbaba, wat ‘(aan)kleden’ betekent. De jilbaab is de buiten laag kledingstuk die een vrouw bovenop haar kleding draagt om haarzelf te bedekken van hoofd of schouders tot aan de voeten. Het verbergt haar lichaam compleet”. Dit woordenboek wordt beschouwd als een van de meest vooraanstaande woordenboeken om het Fusha Arabisch te begrijpen waarin de Quran is geopenbaard.

Een andere prominente woordenboek is geschreven door de Arabische lexicograaf Abu Nasr al Jawhari. In zijn woordenboek al Sihah wordt de jilbaab als volgt beschreven: “de jilbaab is de buitenkant en sommigen zeggen dat het een kleed is. Het wordt vernoemd in de ahadith met de betekenis dat het één kleed is, die de moslim vrouw over haar normale kleding moet dragen wanneer zij het publieke domein betreed” En zo zijn er meerdere woordenboeken die min of meer dezelfde betekenis geven van de jilbaab.

Tevens blijkt uit de uitspraken van islamitische geleerden dat de jilbaab een tweede kledingstuk is die over de normale kleding wordt gedragen.

Grotendeels van de geleerden zijn het eens over de uiterlijke kenmerken van de jilbaab, de verschillen zitten echter in het feit of de dit ook het gezicht moet bedekken of niet. De grote tafsir geleerde Al Qurtubi heeft over het desbetreffende vers (Sura Al Ahzaab, vers 59; zie boven) het volgende gezegd:
Jelabeeb is het meervoud van jilbaab en het is een kledingstuk langer dan een khimaar (hoofdbedekking). Het is verteld door Ibn ‘Abbas en Ibn Masud dat het een ridaa (een grote stuk kleed) is.

Er wordt ook gezegd dat het een qina (gezichtsbedekking) is, maar de correcte opinie is dat het een kleding stuk is die het gehele lichaam bedekt. In Sahih Muslim staat dat Oem ‘Atiyya verhaalt dat een vrouw vroeg: “O boodschapper van Allah! Hoe zit het met iemand die niet beschikt over een jilbaab?“. Hij zei: “Laat haar een jilbaab lenen van haar metgezel”.

An Nawawi, een prominente geleerde binnen de Shafi’i wetschool, heeft in zijn boek Al-Aajmu’ Sharh Al-Muhazzab gezegd: ‘Dit oordeel is uitgesproken door Shafi’i en de geleerden van deze wetschool zijn hiermee akkoord gegaan’ en daarna citeerde hij de opinie dat de jilbaab ‘een kleed is dat gedragen wordt over de kleding, dus dat het een buitenkleding is (een tweede laag). Deze opinie is correct en het is de opinie van Shafi’i’.

En ook Ibn Hazm heeft in zijn boek Al Muhalla gezegd: “In de Arabische taal van de Profeet (saw) is de jilbaab de bovenkleding die de gehele lichaam bedekt. Een kledingstuk die te klein is om de gehele lichaam te bedekken kan geen jilbaab genoemd worden.

Conclusie: kan de moslima zelf invullen wat de verplichting is?
Menig moslima zullen insha’ Allah zeggen dat zij zich al kuis en bescheiden kleden. Alhamdulillah moge Allah hen belonen voor deze karakteristieken. Vergeet echter niet dat het verplicht is om te kijken wat de Quran en de Sunnah zeggen over de invulling van een verplichting. Uit de voorgaande bewijzen blijkt dat het dus niet voldoende is als je meerdere kledingstukken over je normale kleding draagt (zoals een rok en een lange vest tot over de knieën) wanneer je het publieke domein betreedt, omdat Allah (swt) duidelijk is in zijn taalgebruik wat betreft de jilbaab en de karakteristieken hiervan. Verder is het ook niet zo dat het vers betreffende de jilbaab een ‘illah (reden) bevat, het is niet zo dat de jilbaab bedoeld is om een bepaald doel te bewerkstelligen, zoals deugdzaamheid of bescheidenheid. Men kan dus niet zeggen dat ‘zolang het doel van de jilbaab wordt bewerkstelligd, dan voldoet men aan de verplichting’. Het vers bevat weliswaar een beschrijving dat de vrouwen niet meer lastiggevallen zullen worden door de jilbaab te dragen, maar dit wordt echter beschouwd als een wijsheid (hikma) van Allah (swt) en wordt niet als een ‘illah beschouwd.

De islam is een totale manier van leven en heeft elk facet in het leven van de mens geordend. Zo is de kleding van de moslima ook vastgesteld door de Schepper (swt). De moslima zou zich nooit moeten laten dicteren door de mode of moeten kiezen voor het gemakkelijke. Zij zou moeten streven naar het vervullen van de wetten van Allah (swt), want de beloning voor het streven naar de Tevredenheid van Allah (swt) is groter dan wat dan ook.

Umm Dhul Fikar

(www.svalfurqanzusters.nl / 02.07.2011)

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *