De ambivalentie van moslims

De problematiek van moslims in Nederland komt door de ambivalentie van liefde voor en haat tegen het Westen.
Kortzichtige politici, betoogt Nausicaa Marbe (de Volkskrant, 27 mei), vergelijken graag de SGP met orthodoxe moslims. De laatste groep verschilt echter, volgens Marbe, van de eerste door een bij hen aanwezige Westenhaat.

Veel moslims die hier leven, hebben hier een beter leven dan in hun land van herkomst of in het land van herkomst van hun ouders. Dit is te danken aan westerse culturele verworvenheden als democratie en moderniteit. Dit levert een gevoel van welbevinden en sympathie voor het Westen op, die je ‘Westenliefde’ zou kunnen noemen.

Westenhaat
Vaak wordt betoogd dat er niet zoiets bestaat als ‘de’ islam. Dat is ongetwijfeld juist, de islam in Indonesië en Pakistan is anders dan bijvoorbeeld de islam in het Midden-Oosten. Daarnaast verschillen de soennieten en de sjiieten in hun interpretatie van de islam.

Wel is er zoiets als een veelal aanwezige beleving door moslims dat het Westen een oorlog voert tegen de islam, in Irak en Afghanistan. Dat het Westen een oorlog voert tegen dictators en terroristen kunnen zij slecht invoelen, ondanks de steun die het Westen heeft gegeven aan moslims in Kosovo en Bosnië.

Deze beleving zou je ‘Westenhaat’ kunnen noemen. Hiermee is niet gezegd dat elke individuele moslim het Westen haat, maar wel dat dat betrekkelijk veel voorkomt in de islamitische wereld.

Ambivalentie
De tegenstrijdigheid van Westenliefde en Westenhaat veroorzaakt ambivalentie. Ambivalentie is het gelijktijdig aanwezig zijn van aan elkaar tegengestelde strevingen, houdingen en gevoelens, bijvoorbeeld liefde en haat, in een relatie tot een en hetzelfde object.

Nu wordt het verschil met de SGP helder. De uitgangspunten van de SGP en van orthodoxe moslims zijn beide strijdig met de moderniteit, in hun houding tegenover de gelijkwaardigheid van vrouwen, homoseksuelen en de scheiding van kerk en staat. Maar bij de SGP ontbreekt de Westenhaat.

Velen menen dat de problematiek van de moslims in Nederland wordt veroorzaakt door de islam, maar dit is slechts ten dele waar. Het probleem wordt veroorzaakt door de ambivalentie.

Krenking
Waar komt die Westenhaat vandaan? De islamitische wereld is gekrenkt door de vernedering van het in 1923 ontbinden van het laatste kalifaat. De achteruitgang was echter al veel eerder ingezet. Een moment daarin was de verovering door Napoleon in 1798 van Egypte, dat onderdeel van het kalifaat was.

Sinds haar betere dagen is de ooit zo machtige islamitische wereld op werkelijk alle gebieden en van alle kanten ingehaald door het Westen. Dit doet pijn en veroorzaakt krenking.

Nu neigt elke groep en elke individu tot krenkingreductie. In onze tijd wordt deze krenkingreductie alleen voorgehouden door krachten die het Westen bestrijden. Deze zijn fundamentalistische islamitische groeperingen die als doel hebben de hegemonie van de islam en het kalifaat te herstichten.

Integratie
De gewone moslim kan zich niet identificeren met de dictators in het Midden-Oosten, of ze nu Kadhafi, Assad of Mubarrak heten en is daarom gevoelig voor sympathie jegens compromisloze groeperingen zoals Hamas en Hezbollah.

De ambivalentie tussen Westenliefde en Westenhaat heeft vergaande consequenties. Moslims die er onderhevig aan zijn, protesteren niet tegen de misstanden in Syrië, Jemen of Iran. Zij ervaren het westerse land waar ze wonen als vreemd, waardoor de integratie wordt bemoeilijkt.

Rob Kern is psychotherapeut.

Timon Dias is student psychologie/islamologie.

(opinie.volkskrant.nl / 01.06.2011)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *