Arnon Grunbergs zionisme

By Engelbert Luitsz                 ©                    (www.alexandrina.nl/?p=4403)

Palestinian_refugees

Palestijnse vluchtelingen in 1948. Hamas ontstond pas 40 jaar later.

Een curieuze Voetnoot vandaag in de Volkskrant. De populaire auteur Arnon Grunberg reageert op de aanslagen in Brussel met een anachronistisch beeld van het Palestijnse verzet. Hij volgt daarmee  de Israëlische premier Netanyahu die niets liever doet dan alle Palestijnen op een hoop gooien met IS, Al Qaida of Boko Haram. De Israëlische minister van Wetenschap Ofir Akunis maakte het nog bonter door te suggereren dat men zich in Europa zo druk maakt over het etiketteren van producten uit illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever, dat men niet genoeg tijd overheeft om de veiligheid van de eigen bevolking te garanderen. De Israëlische minister van Veiligheid Israel Katz vindt vervolgens dat de Belgen hun tijd verdoen met het eten van chocola, in plaats van de strijd aan te binden met moslims.

Of is Grunberg verblind geraakt door de christelijke onschuld van terrorisme-expert Beatrice de Graaf? In haar lezing voor de schapen van De Wereld Draait Door bestond ze het de joodse terreurbewegingen Irgoen en Lehi, onderdeel van een vreemde macht die Palestina aan het koloniseren was, voor te stellen als een anti-koloniale beweging! En als je het zo voorstelt wordt het verzet tegen kolonisatie natuurlijk automatisch “terrorisme”.

Want wat zegt Grunberg?

Zoals Hamas en extreem-rechts in Israël elkaars stiekeme bondgenoten zijn, zo zijn de terroristen en extreem-rechts, van de PVV tot de FN, elkaars geheime kameraden.

De schrijver moet helemaal terug naar de Tweede Intifada (2000-2005) om zijn punt te maken. Wat hij niet vermeldt is dat de aanslagen door Palestijnen het gevolg waren van het meedogenloze optreden van het Israëlische leger tegen Palestijnse burgers (dát was terrorisme, Grunberg). Oorzaak en gevolg omdraaien om zo een fictie van daders versus slachtoffers te creëren is de standaard doctrine van de macht. Gelukkig is er nog een enkeling die beseft dat aanslagen niet in een vacuüm plaatsvinden, maar het officiële verhaal van regeringswege blijft toch wel dat het onbegrijpelijk is dat iemand een hekel kan hebben aan “onze normen en waarden” die wij door de eeuwen heen hebben geperfectioneerd dankzij slavernij, kolonialisme, imperialisme, kapitalisme en twee wereldoorlogen in de vorige eeuw.

Hamas

Vanaf 2002 kwam de leiding over de al-Qassam Brigades (de militante tak van Hamas) in handen van Mohammed al-Deif. Onder zijn leiding veranderde het beleid en werd er steeds meer afstand genomen van zelfmoordaanslagen. Hamas als geheel associëren met terrorisme is absurd. Het is een sociale (verzets)beweging die op religieuze leest is geschoeid, met diverse afdelingen, waaronder een militaire. In tegenstelling tot de Israëlische Mossad, die wereldwijd moordaanslagen pleegt, is, zeker onder al-Deif, het gewapende verzet gericht op militaire doelen1. En dat is ook de reden dat al-Deif al vijf moordaanslagen heeft overleefd. Israël wil geen militaire beweging zien die zich richt op de Israëlische soldaten, want dan valt hun eigen beleid van zoveel mogelijk burgerslachtoffers maken te veel op. De laatste aanslag op het leven van al-Deif was in 2014. Hij bleek wederom aan de dood ontsnapt te zijn, maar zijn vrouw, zoon en dochter werden gedood (ook dat is terrorisme, Grunberg).

Een nog betere illustratie is wellicht de moordaanslag op sjeik Yassin in 2004. Deze spirituele leider van Hamas was verlamd, bijna blind en zat in een rolstoel (hij leed aan tetraplegie, een verlamming van de ledematen). Toch vond Israël het nodig eenApache-helikopter in te zetten om hem uit de weg te ruimen. Daarbij kwamen, naast Yassin zelf, zijn twee bodyguards en negen andere personen om het leven. Onder de vele gewonden bevonden zich twee van zijn zoons. Zou het misschien kunnen dat iemand die zoiets heeft meegemaakt eens doordraait? Of kunnen we werkelijk niet ontsnappen aan het paradigma van “irrationele haat tegen joden”?

De Dahiya-doctrine

Het succes van de overwinning op een blinde en verlamde man in een rolstoel maakte de legerleiding in Israël overmoedig. Twee jaar later tijdens de aanval op Libanon werd het vermoorden van burgers een officiële doctrine: de Dahiya-doctrine. Dahiya was een deel van Beiroet waar Hezbollah veel politieke steun had. De redenering van de Israëlische strategen was eenvoudig: we maken zoveel slachtoffers onder de bevolking dat de militante groepen hun politieke steun onder die bevolking kwijtraken, aangezien zij daar een te hoge prijs voor moeten betalen (de definitie van terrorisme, Grunberg).

Uiteraard werkt dat niet zo. Je wakkert de haat alleen maar aan. En dat is ook de bedoeling. Dat kun je je veroorloven als je militair oppermachtig bent. Zonder verzet zit Israël met de handen in het haar, want je moet toch op z’n minst de schijn van vergelding kunnen ophouden als je je niet helemaal belachelijk wilt maken in de internationale arena.

Grunberg in Jeruzalem

Ik neem aan dat Grunberg kranten leest. Dat hij op de hoogte is van de beeldvorming rondom de Palestijnen (Nee dus. In 2012, een half jaar voordat Israël opnieuw een bloedbad in de Gazastrook zou aanrichten, was het “Israël krijgt tegenwoordig een ronduit verschrikkelijke pers.”). Zowel door zelfcensuur van journalisten als door druk die wordt uitgeoefend door clubs als het CIDI, Likoed Nederland, de Israëlische ambassade of vanuit de politiek krijgen we in kranten en op de televisie slechts zelden een beeld van de realiteit van de bezetting te zien. Waarom kiest hij dan uitgerekend het Palestijnse verzet om een verband met terreur te leggen? Wat denkt hij nu werkelijk van de situatie daar? De kop in de papieren krant is “Open samenleving“, op internet is het “Terroristen en extreem-rechts streven hetzelfde na“. Dat maakt het nog erger. Extreem-rechts wordt hier naast terrorisme gezet. Verwant misschien, maar toch niet hetzelfde. Extreem-rechts geweld komt van gekwelde blanken (mensen met een ziel en een geweten!), van lone wolfs, is een begrijpelijke reactie van bezorgde burgers. Het andere – terrorisme – is de irrationele haat, de jaloezie, de seksuele repressie en de schaarste van al die anderen die de Ander is (kort geleden heette een Zeeuw in Amsterdam nog een allochtoon, zo snel kan het gaan).

Enkele jaren geleden was Grunberg met een aantal andere schrijvers, waaronder Herman Koch, te gast op een literair festival in Jeruzalem. Ook Sayed Kashua, een Israëliër van Palestijnse afkomst die als schrijver zeer succesvol was in Israël, maar als Palestijn als tweederangs burger werd behandeld. Kashua is inmiddels gevlucht voor het racisme en het xenofobe geweld in Jeruzalem en woont nu in de Verenigde Staten. Grunberg noemt hem vreemd genoeg “die Arabische schrijver“. Palestijnen bestaan niet, toch? Jeroen Vullings deed verslag van het festival en praatte genoeg met Grunberg om een beeld te krijgen van diens visie op het “conflict”. En die is behoorlijk schokkend.

Het is soms alsof er een officiële woordvoerder van de regering aan het woord is die zijnhasbara spuit. Grunberg vindt wel dat Israël soms “rampzalige dingen” doet. Rampzalig is iets heel anders dan erg slecht of immoreel, het betekent iets wat slecht is voor Israël zelf, “maar tegelijk vinden de meeste Palestijnen dat Israël de facto moet verdwijnen“. Daar hebben we het weer: “de meeste Palestijnen…” “verdwijnen…” Is hij een zionist? Mijn zus, zegt hij, is “zionistischer dan ik.” Dus toch.

Eind jaren tachtig was hij al eens op de Westelijke Jordaanoever geweest. “Een en al viezigheid en armoede.” En dan gaat het verder met: “Je ziet daar duidelijk dat aan beide kanten van de grens mensen bezig zijn met hun slachtofferschap.” Een vreemd soort gelijkwaardigheid. Nergens blijkt dat we te maken hebben met een volk dat dan al tientallen jaren politiek en economisch wordt onderdrukt, tegenover een ander volk dat in diezelfde periode alleen maar rijker en machtiger is geworden.

Ramallah echter “is een bloeiende stad, met hotels, hippe coffeeshops, je kunt zien dat er veel geld is.” Ja, zo werkt dat in een koloniale setting. Er wordt een corrupte elite gecreëerd die zich mag verrijken en als politie voor de bezetter optreedt. Het is alsof je Esther Voet hoort: “Ramallah is booming!” Maar hoe zit dat met al die Palestijnse dorpen en steden die praktisch van de buitenwereld zijn afgesloten, de muur die boeren van hun land scheidt, de huizen de worden vernield, de kinderen die niet naar school kunnen? (Om te leren lezen en schrijven, zodat ze misschien ooit ook veel boeken kunnen verkopen.)

Duidelijker wordt het niet. Toen hij nog heel jong was doneerde hij geld aan het Israëlische leger, later werd hij aanmerkelijk genuanceerder, maar: “Laat ik het erop houden dat de Gretta Duisenberg-benadering mijlenver van mij af staat.

In Israël verkoopt hij goed. Tirza was een bestseller. Het duurde vele jaren voordat de boeken van Hannah Arendt in het Hebreeuws werden vertaald. Alice Walker wilde zelf niet dat haar bestseller over racisme The Color Purple in het Hebreeuws werd vertaald. Grunberg ziet het als zijn “vrijheid als schrijver” om naar elk land te gaan. Dat is natuurlijk zijn goed recht. Net als zijn mening over Gretta Duisenberg. Andere houdingen zijn echter mogelijk.

Het is zonneklaar dat steeds meer staten een repressief beleid voeren, maar geef je daarmee de terroristen hun zin?

De staat die open en betrekkelijk vrije samenlevingen in naam van terrorismebestrijding geleidelijk doet veranderen in politiestaten geeft de terroristen hun zin.

Is het niet – net als in Israël – in het belang van de staat om repressiever te worden? De enigen die er beter van worden zijn zij die verdienen aan het militair-industriële complex. De talloze gevangenissen in de Verenigde Staten zitten bomvol als gevolg van de privatisering van het gevangeniswezen, niet omdat er opeens meer misdaad was. Wanneer onder andere door de invloed van sociale media en het real time nieuws de propaganda minder goed werkt, wordt de knoet uit de kast gehaald.

Was het doel van bevrijdingsbewegingen in Zuid-Afrika, Ierland, India of Palestina om politiestaten te creëren, zodat zij “hun zin” zouden krijgen? Daarom was de vorm van deze Voetnoot bijzonder slecht gekozen.

Terrorisme. Waarom niet gewezen op de Amerikaanse bombardementen op deuniversiteit van Mosul met honderden burgerdoden en gewonden, of op een aanval van de Amerikaans-Saoedische coalitie in Jemen met meer dan honderd doden, waaronder 20 kinderen? Waarom moeten er tienduizenden Palestijnen collectief gestraft wordenomdat het een joodse feestdag is? Het is misschien lastig om de verantwoordelijkheid als intellectueel te combineren met de verkoop van boeken, maar zo worden opiniemakers en oorlogshitsers stiekeme bondgenoten. In een roman is een terrorist misschien gewoon een terrorist, maar in het echte leven schrijven politici geschiedenis.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *